Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Van der Ham debat 8 okt 2009

Debat begroting Huis der Koning, 08.10.2009


Voorzitter. Bij de algemene politieke beschouwingen hebben we de premier gekritiseerd over het gebrek aan leiding. Gevoelige maar belangrijke thema's worden naar achteren geschoven. Relatief kleine onderwerpen, zoals de Westerschelde, worden wel door de premier opgepakt en escaleren vervolgens tot een conflict met België. Ambities worden negatief bijgesteld, zoals voor onderwijs en onderzoek. Wat die thema's betreft, heeft D66 de hoop al een beetje opgegeven op inspirerend en doortastend optreden van de premier en zien wij uit naar de discussies met de vakministers.

Op een punt is er echter een zelfstandige rol voor de premier waar we niet omheen kunnen en dat is het Koninklijk Huis. Daarvoor is hij de eerst aanspreekbare. We moeten constateren dat hij daarbij heel vaak onhandig opereert. Ik wijs op de kwestie-Margarita, zijn te late ingrijpen bij de discussies rond prinses Máxima, en de kersttoespraak van de Koningin. Hij was te laat toen de Noordeinde-route van prinses Christina aan het licht kwam en nu staat al wekenlang de prins van Oranje ter discussie, zonder dat de premier openlijk ingrijpt.

De monarchie is in diskrediet gebracht. Dat is allereerst te wijten aan de premier. Er wordt weleens gezegd dat het meestal progressieve premiers zijn die de monarchie redden. Blijkt nu ook het omgekeerde waar te zijn?

Ik stel allereerst een paar vragen over de kwestie-Mozambique. Wanneer heeft de premier ingestemd met het project van de prins? Onder welke voorwaarden heeft hij dat gedaan? Heeft hij ook vooronderonderzoek gedaan? Er is bericht dat de regering en het Koninklijk Huis verschil van mening hebben over de beveiliging. Zijn hierover vooraf afspraken gemaakt die later onduidelijk bleken? Klopt het bericht dat, toen het project al van start was gegaan, de inlichtingendienst alsnog onderzoek is gaan doen? Kunnen we die rapporten vertrouwelijk inzien? Uit de media hebben we vernomen dat uit het onderzoek zou blijken dat er geen grote onregelmatigheden zijn geconstateerd, maar wel kleine. Welke kleine onregelmatigheden zijn dan wel te accepteren?

In de brief staat ook iets over een stichting en de openingsakte. Hoe verhoudt de openingsakte zich tot de bepaling in de oprichtingsakte dat het beheer door de stichting te allen tijde voor rekening en risico van de prins van Oranje geschiedt? Verder schrijft de premier dat het huis gebruikt zal worden voor privédoeleinden, maar in de statuten van de stichting staat ook iets over commerciële exploitatie. Dan gaat het wat ons betreft dus ook over de kavels die nog niet benut zijn. Kan de premier daar op ingaan?

Ten slotte zijn er ook aanwijzingen dat sommige mede-investeerders van de kroonprins een zeer twijfelachtige reputatie hebben. Kan de premier garanderen dat de prins hierdoor niet in een kwaad daglicht komt te staan?

De zucht naar een onderzoek zullen we steunen. We vinden dat in zo'n onderzoek moet worden bezien op welke wijze we in de toekomst omgaan met dit soort ondernemingen van het Koninklijk Huis. Wat ons betreft, mag er ook in betrokken worden of de betrokkenheid van de kroonprins bij dit project, gecontinueerd moet worden.

Wij hebben er veel moeite mee om alleen deze discussie over het Koninklijk Huis te voeren. Het wordt tijd voor een fundamenteel debat over de toekomst en de invulling van onze monarchie. Juist ook met het oog op een nadere troonswisseling lijkt mij dat volstrekt logisch. Zoals bekend, zou D66 graag de politieke rol van de Koning omgevormd zien tot een ceremonieel koningschap, juist om het ook minder kwetsbaar te maken. Laten we dat debat nu eens voeren. Ook kan hierbij overwogen worden om de aanstelling van de Koning democratischer te verankeren, zoals staatsrechtsgeleerde Jan Vis gisteren opperde. Meer praktische punten, zoals de vraag of het Koninklijk Huis belasting moet betalen, hoe om te gaan met vliegkosten en de Groene Draeck, kunnen er ook allemaal onder worden gebracht. Wil de regering toezeggen dit jaar nog haar visie op de verschillende scenario's over het moderne koningschap voor te leggen, zodat we daar echt eens een fundamenteel debat over kunnen voeren? Ik heb al bij interruptie gezegd dat als de premier het niet wil doen, de Kamer het misschien zelf moet doen. Daar is het belangrijk genoeg voor. Uiteindelijk is de monarchie daarmee gediend.

Over abdicatie is het altijd gissen. Dat moeten we ook niet doen. We weten wel dat er altijd weer een nieuw kabinet komt en dat er een formatie zal plaatsvinden.

D66 is niet tevreden over dat formatieproces en wil het transparanter maken, met een rol voor de Koning of Koningin die minder politiek en daardoor minder gevoelig wordt. Dat element kunnen wij als Kamer zelfs zo aanpassen. Ik heb daarom een wijziging van het reglement van orde voorgesteld, om het formatieproces in eerste instantie vooral te laten plaatsvinden door de Kamer. Ik hoop dat voorstel nog voor december hier behandeld te krijgen. Op die wijze kunnen we ervoor zorgen dat dit element van ons formatieproces een beetje loskomt van de rol van de Koningin.

De heer Van Raak (SP):

Daarmee ben ik het helemaal eens. Het aanwijzen van een formateur moet door het parlement in alle openheid gebeuren in een debat. Ik heb echter begrepen dat daar niet per se een wijziging van het reglement van orde voor nodig is, maar dat we dat gewoon kunnen doen. Vandaag. We kunnen vandaag een nieuwe informateur aanwijzen. Misschien kan die de crisis oplossen. Waarom moet dus het reglement van orde worden gewijzigd? Dat is toch niet een voorwaarde om dit te kunnen doen?

De heer Van der Ham (D66):

Nee, het is zeker geen voorwaarde, maar het is wel hoe het is gegroeid. In 2003 heeft bijvoorbeeld Frans Weisglas, de toenmalige voorzitter, een belrondje gemaakt langs de verschillende fracties met de vraag of zij wilden wachten met naar de Koningin gaan tot het eerste debat in de Kamer. Dat is toen niet gebeurd, omdat mensen blijkbaar na zo'n verkiezing niet de tegenwoordigheid van geest hebben om te weten dat ze het ook zelf kunnen. Ik wil in het reglement van orde vastleggen dat we wachten met het formatieproces tot de eerste vergadering van de Kamer. We gaan voor die tijd ook niet naar de Koningin, maar we bekijken of we er als Kamer zelf uitkomen. Dat kan gewoon. Het is al eens eerder gebeurd, in de jaren 70. We kunnen het morgen beslissen. Ik krijg de steun van de heer Van Raak sowieso, maar ik hoop ook op steun van een meerderheid van de Kamer. Ik heb begrepen dat de PvdA en de PVV het voorstel steunen. We kunnen dit dus nog voor het eind van het jaar in het reglement van orde regelen met een meerderheid in de Kamer, zodat we het formatieproces kunnen openbreken.

De heer Brinkman (PVV):

Voor de helderheid: het is een goed idee, maar we bespreken het eerst in onze eigen fractie.

De heer Van der Ham (D66):

Dat lijkt me vanzelfsprekend, maar ik reken op de steun van de PVV voor meer openheid rond het formatieproces.


Plaats een reactie
 
naam
e-mail
Commentaar
 
  Maak de som af: "twee min een is"   
 


republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander