Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  

Joop Den Uyl

"Ich stimme mit der Mathematik nicht überein. Ich meine, daß die Summe von Nullen eine gefährliche Zahl ist."
Stanislav Lec


Thorbecke op z'n smalst
"Ik voorspel u: als de monarchie valt, dan zal dat niet eens onze schuld zijn", zo grapte ik vorige week voor de liberale jongerenorganisatie JOVD waar ik een lezing gaf. Voor mij sprak Uri Rosenthal, fractievoorzitter van de VVD in de Eerste Kamer en na mij hield Maurice de Hond een vlammend betoog over zijn directe burgerdemocratie. Ons drieën was gevraagd iets te vertellen over het Huis van Thorbecke vanuit ieders eigen perspectief. Nadat Rosenthal uitgelegd had dat het oorspronkelijke bouwwerk inmiddels was voorzien van allerhande aanbouw, een kelder en gebukt ging onder een chronisch lekkend dak besloot ik daarop voort te borduren. Het Huis van Thorbecke heeft namelijk nog een geheim torenkamertje, duister en afgesloten voor iedereen. Eén keer per week, doorgaans op maandagmiddag, betreedt onze premier dat geheimzinnige vertrek om te overleggen met De Uitverkorene. Waarover zij spreken weet niemand behalve zijzelf en God, die dit treffen gearrangeerd heeft. Terwijl ik verder improviseerde op die beeldspraak, werd de associatie met het sprookje van Doornroosje sterker: een geheime torenkamer, een boze fee die een vloek uitgesproken had en het wachten op de reddende prins. Hebben wij het hier over de Efteling? Neen, we spreken hier over de Nederlandse parlementaire democratie.

Telefoon
Vandaag stond de telefoon roodgloeiend op het secretariaat. Woedende leden die stoom moesten afblazen, en verontwaardigde mensen die vroegen hoe zij lid van Pro Republica konden worden. Het juridische monstrum van Thorbecke, namelijk dat van de ministeriële verantwoordelijkheid, elastisch, ambigu, onbegrijpelijk, irrationeel, bestuurlijk onhoudbaar en onhanteerbaar had vandaag weer eens een staaltje jongleerkunst van een voormalig premier onthuld. Zo gaat dat namelijk: omwille van de eenheid van de kroon wordt tot elke prijs de schijn opgehouden. Echt élke prijs? Jazeker, elke prijs. Terwijl de één in de fout gaat, krijgt de ander op z'n donder - rare boel, dat begrijpt zelfs een klein kind. Maar in Nederland tilt men daar niet zo zwaar aan, in zekere zin zijn wij er zelfs een beetje aan gewend geraakt. Murw geslagen door ministeriële mantra's als "De prins is verkeerd geciteerd" of "De Majesteit bedoelde eigenlijk te zeggen dat..." en zo voort, strompelt de monarchie verder. Dan volgt steevast een charme-offensief, op weg naar het volgende incident.

De kunst van het Niets Doen
Zoals niets doen van de Majesteit tot het ongeschreven staatsrecht behoort (denk aan Juliana die herhaaldelijk weigerde een wet te ondertekenen) blijkt thans wat er gebeurt als een premier niets doet; met andere woorden, zijn ministeriële verantwoordelijkheid gewoon niet neemt. Den Uyl begreep dat als na Lockheed ook nog de omkoopkwestie Northrop in de openbaarheid gebracht zou worden, de roep om strafrechtelijke vervolging van de Prins-Charlatan te sterk zou worden en vervolging onvermijdelijk. Juliana zou aftreden en Beatrix had reeds aangegeven in dat geval te weigeren haar op te volgen. Een kolossale en langdurige constitutionele crisis zou Nederland ten deel vallen, wellicht zou het zelfs het einde van de monarchie betekenen. Dus wat deed de premier? Juist, niets. Immers, híj was hier verantwoordelijk voor. Onder de mat vegen dus die rommel, om vervolgens als een vakkundig staatsman die vastberaden de monarchie gered heeft de geschiedenisboekjes in te gaan.

Klassejustitie
De scheidslijn tussen liegen en verzwijgen is flinterdun, zo blijkt. Maar waarom eigenlijk? Omdat Den Uyl en Juliana elkaar zo graag mochten? Of is het omdat deze uitzonderlijk geprivilegieerde familie door God uitverkoren is en daardoor boven de wet staat? Leven wij in zo'n land waar de premier voorspelt dat "in de Kamer zal worden gevraagd strafrechtelijk onderzoek te doen naar niet opgehelderde strafbare feiten" omdat zijn ingestelde commissie, in plaats van het openbaar ministerie, die toch niet heeft kunnen vinden en dan de boel maar onder de hoed houdt? Nee, in zo'n land leven wij gelukkig niet. Behalve als het om die ene familie gaat, dan maken wij graag een uitzondering. Behalve als jouw kabinet het niet zal overleven omdat het verantwoordelijk is voor wat een ander heeft gedaan. Thorbecke op z'n smalst.

De republiek onvermijdelijk
Zoals Philipp Bekaert van onze Belgische zusterorganisatie CRK treffend formuleerde: "Discretie is de essentie van de constitutionele monarchie. De koning moet discreet handelen om efficiënt te kunnen handelen". Zo is dat. Zo gaat dat in onze schijndemocratie: duister, geheim, afgeschermd en onttrokken aan ieders waarneming. En als wat daar gebeurt de spuigaten uitloopt veeg je het gewoon onder de mat. Terwijl Jeltje van Nieuwenhoven de loftrompet steekt over Den Uyl en Van Thijn het 'een briljante zet' noemt, wachten wij geduldig af. Die republiek komt er toch wel. Helemaal vanzelf. En dan is dat niet eens onze schuld.

Wij wachten. Woedend.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander