Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Vermoord voor de dynastie?
Marjan Smits en Hans Vogel

In 2007 publiceerden wij bij Augustus in Amsterdam Een oorlogsman van dezen tijd en een beminnaar der sexe. Autobiografie van Casimir Abraham Graaf van Schlippenbach (1682-1755). Het is de vertaling en bewerking van het manuscript Journal de ma vie, dat zich bevindt in het Nationaal Archief in Den Haag. De auteur was een Koerlands edelman en generaal in het staatse leger. Het voormalige Koerland is nu een onderdeel van de Republiek Letland. De restanten van de oorspronkelijk Duitse adel zijn in 1944 definitief uit het land verdreven.

In zijn autobiografie beschrijft Schlippenbach tot in detail zijn militaire loopbaan bij de dragonders, de veldtochten waaraan hij deelnam in de Zuidelijke Nederlanden, Spanje en Schotland, en zijn vele avonturen met vrouwen. Tijdens de veldtocht in Spanje werd hij in de arm geschoten en kreeg gangreen, waardoor de arm moest worden geamputeerd. Zijn hele verdere leven bleef hij last houden van de gevolgen van deze amputatie.

Schlippenbach was een fervent oranjeklant. Zijn enige dochter trouwde met Lodewijk Theodoor I, Graaf van Nassau-La Lecq, een kleinzoon van Prins Maurits via een van diens talrijke buitenechtelijke relaties. De schoonzoon van Schlippenbach was een volslagen nietsnut. Hij kon alleen maar kaarten, drinken en geld uitgeven, meer eigenlijk niet.

Stadhouder Willem IV

Stadhouder Willem IV

Tijdens het tweede stadhouderloze tijdperk (1702-1747) geraakte Schlippenbachs carrière in het slop door zijn oranjegezindheid. Vandaar dat de benoeming van Willem IV tot stadhouder de gelukkigste dag in zijn leven was. Eindelijk, zo dacht Schlippenbach, zou hij beloond worden voor zijn inzet en niet aflatende steun. Hij werd evenwel diep teleurgesteld. Het mocht niet baten dat hij zijn laatste spaarcenten besteedde aan gala uniformen om op hoffeesten goede sier te maken. Het mocht niet baten dat hij de jonge stadhouder persoonlijk kwam feliciteren. Het baatte hem ook niet dat hij, toen de stadhouder nog een klein jongetje was, voortdurend op eigen kosten de hele Oranjeclan had vermaakt tijdens de vakanties in Aken. Tientallen jaren was Schlippenbach een vriend van de familie, maar van enige erkentelijkheid voor zijn inzet en trouw was geen sprake. Schlippenbach kreeg een miezerig pensioentje waarvan hij ternauwernood in leven kon blijven. Van de liefde voor de 'Oranjes' was al gauw niet veel meer over. Als een gebroken man en ten diepste teleurgesteld en gegriefd verliet de bejaarde houwdegen de dienst en trok zich terug in een bescheiden landhuis in de buurt van Vught.

Daar overleed hij op 28 juni 1755 aan een schot in de linkerkant van de borst. Ogenblikkelijk werd het huis door militairen verzegeld en onder bewaking gesteld. Noodgedwongen werd alleen Abraham Verster, drost van Sint Michielsgestel toegelaten. Deze dacht meteen dat Schlippenbach vermoord was. Maar uit documenten in het archief in Den Bosch blijkt dat Verster door de regering in Den Haag onder druk werd gezet het geval af te doen als zelfmoord en het dossier zo snel mogelijk te sluiten. Vrijwel ogenblikkelijk daarna kwam er bevel vanuit Den Haag om alle papieren van de generaal zo snel mogelijk in een verzegelde kist per koerier op te sturen. Het bevel was afkomstig van Hendrik Fagel, griffier van de Staten-Generaal.

Stadhouder Willem V

Stadhouder Willem V als kind

Alles wijst er op dat Schlippenbach geen zelfmoord heeft gepleegd, maar 'gezelfmoord' is. Hoe kon een oude man van in de zeventig, zonder rechterarm, zelf met een schot in de hartstreek een einde aan zijn leven maken? De 18de-eeuwse militaire pistolen waren niet licht en het is in elk geval lastig om zichzelf met de linkerarm links in de borst te schieten. Helemaal verdacht is de zorg van de regering om de papieren van de oude generaal. Waarom moesten die onverwijld naar Den Haag worden gestuurd?

Wij begrepen dit ook niet meteen. Toen begon het ons te dagen dat Schlippenbach natuurlijk een appeltje had te schillen met de 'Oranjes'. Uit documenten in het Nationaal Archief blijkt namelijk dat de weduwe van Willem IV anonieme dreigbrieven ontving. Wat er precies in die brieven stond, werd niet vermeld, maar wel dat het verschrikkelijke dingen waren. Wie zou de afzender geweest zijn? Schlippenbach?

Volgens ons werd Weduwe Anna van Hannover gechanteerd door iemand die wist dat Willem IV niet de vader was van de jonge erfgenaam Willem V. Willem IV had namelijk een ernstige fimosis (vernauwing van de voorhuid) waardoor hij niet tot geslachtsgemeenschap in staat was. Alleen een intimus van de 'Oranjes', zoals Schlippenbach, zou dit hebben kunnen weten. De werkelijke vader van Willem V was vermoedelijk Douwe Idzard Sirtema van Grovestins, opperstalmeester en huisvriend van de familie 'Oranje'. Met de 'Oranjes' net hersteld in de stadhouderlijke waardigheid, was het levensgevaarlijk voor de familie als bekend zou worden dat Willem V niet de zoon was van Willem IV. Wie hierover zijn mond niet kon houden moest eraan geloven. Vandaar de moord op Schlippenbach.

Anna van Hannover

Anna van Hannover

Dit is althans onze interpretatie. Natuurlijk hebben wij gezocht naar documenten om onze theorie te staven. Daarom gingen wij naar het Nationaal Archief in Friesland, in Leeuwarden, om de correspondentie van Anna van Hannover, de weduwe van Willem IV, te raadplegen. Volgens de officiële gegevens van 2007 bevond een groot deel van de papieren van Anna zich in Leeuwarden. Maar toen wij de documenten daar opvroegen, bleken ze te zijn verdwenen. Uiteindelijk vertelde iemand ons daar dat alles van Anna van Hannover nog maar heel kort geleden was overgebracht naar het Koninklijk Huisarchief in het Paleis Noordeinde. Dat archief kom je pas in na schriftelijke toestemming van de 'eigenaresse,' namelijk mevrouw Van Amsberg. Eenmaal binnen moet je ook nog een papier ondertekenen waarin je mevrouw Van Amsberg het recht geeft, om, als je gebruik maakt van documenten uit het huisarchief, een eventuele publicatie te verbieden als de inhoud haar niet aanstaat.

Dat wil natuurlijk geen enkele historicus, tenzij hij toevallig Fasseur heet. Wij hebben het Koninklijk Huisarchief wel bezocht, maar uiteraard niets kunnen vinden. De correspondentie van Anna van Hannover hebben we weliswaar opgevraagd, maar die lag daar niet, zo werd ons verteld!

Toen ons boek uitkwam wilde het Nationaal Archief hier graag aandacht aan besteden. Wij werden geïnterviewd door de redactie van het officiële orgaan van het Nationaal Archief. Wat wij hierboven schrijven, vertelden we ook aan de redactie, in soortgelijke voorzichtige bewoordingen. Maar dat deel kon niet worden gepubliceerd, aangezien het maar 'speculaties' waren. Op onze verbaasde reacties hierop kregen wij te horen dat wij uitsluitend mondeling konden komen vernemen (via de nieuwe directeur zelf) wat precies de redenen waren geweest waarom het laatste deel van het interview niet kon worden gepubliceerd. Dat hebben wij overigens nog niet gedaan.

Wat ons betreft is het echter een bewijs voor de juistheid van onze theorie. Wie onderzoek doet in Nederland komt op de meest onverwachte momenten in aanraking met de familie Van Amsberg. Deze familie bestaat het zelfs om stukken uit openbare archieven naar haar privé-archief te laten overbrengen om te voorkomen dat iets bekend wordt over de ware geschiedenis van de familie.

De Oranjes, althans de directe nazaten van Willem van Oranje, zijn uitgestorven in 1702. Johan Willem Friso, nazaat van de broer van Willem van Oranje, Jan de Oude, nam toen de titel 'Prins van Oranje' over. Maar deze tak stierf waarschijnlijk al uit met Friso's zoon Willem IV. En Willem V? Vermoedelijk was dat dus geen 'Oranje' maar een Sirtema van Grovestins. Wat mevrouw Amsberg betreft, zij is net zo Oranje als u en wij.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander