Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  

Een vaak gehoorde kritiek op republikeins gezinden is dat zij 'op de man' zouden spelen, in plaats van 'op de bal'. Wij zouden ons moeten beperken tot de kern van onze bezwaren – politieke bezwaren – tegen het monarchale bestel, en de personen van het koninklijk huis, of de familie, buiten onze kritiek moeten laten. De wijze waarop wij ons nu uitdrukken zou juist averechts werken en in zekere zin de vermeende populariteit van de Oranjes alleen maar doen toenemen. In elk geval zou massale steun vanwege ons gekozen idioom uitblijven, en die massale steun zou voorwaarde zijn om onze standpunten over een breder voetlicht te kunnen plaatsen.

Alsjeblieft Sire, onthooft me niet ik smeek. Oke je kunt gaan.


Om in de beeldspraak van 'de man en de bal' te blijven: wat is die bal dan precies? Waartoe zouden wij ons dan moeten beperken? Dat is heel eenvoudig aan te geven, namelijk het tweede lid van artikel 42 van de grondwet. Punt. In dat ene zinnetje van Thorbecke, 'De koning regeert en de ministers zijn verantwoordelijk' ligt alles besloten: onrecht, ambiguïteit, elasticiteit, irrationaliteit, obscurantisme, opportunisme, onredelijkheid en onfatsoen. In lezingen en debatten vat ik het gehele republicanisme dan ook vaak samen in slechts twee axioma's – want veel meer dan dat is het namelijk niet – plus eventueel een enkele oneliner. In wezen speelt het gehele republikeinse gedachtegoed zich af op de vierkante millimeter van dat ene luttele zinnetje. Die vierkante millimeter is, om te beginnen niet zo sexy als andere politieke vraagstukken, zoals bijvoorbeeld onderwijs, werkgelegenheid en sociaal-economisch beleid. Maar behalve dat het op het eerste gezicht niet zo aansprekend is, is het ook nog eens heel klein. Het is weliswaar héél weinig, maar o zo venijnig. Vrijwel onzichtbaar speelt zich in de allerhoogste regionen van ons bestuurlijk apparaat van alles af, dat binnen het domein van de rede niet uit te leggen of te rechtvaardigen is. Dag in dag uit, en dat nu al bijna tweehonderd jaar.
Wat we wél te zien krijgen is veelal zorgvuldig georkestreerd, gefilterd en niet zelden zelfs botweg vervalst door een ander instituut dat zich daarin gespecialiseerd heeft, de Rijks Voorlichtingsdienst. Dit overheidsapparaat zorgt voor een geraffineerde imagobewaking van degenen die onder dat ene raadselachtige zinnetje van de grondwet vallen, en wie dat precies zijn weten we zelfs niet, want ook dat wisselt geregeld. Om die reden verplaatst deze dienst de aandacht dan ook bij voorkeur naar een ander domein, namelijk dat van de emotie.


Dan werpen wij een blik op het profiel van onze leden. Slechts een handjevol leden zet zich actief in door bijvoorbeeld bijeenkomsten te bezoeken, deel te nemen aan vergaderingen, manifestaties of debatten, of neemt zelf de pen ter hand. Verreweg de meeste leden sluiten zich echter bij ons aan uitsluitend bij wijze van steunbetuiging, en ieder met een eigen, persoonlijk motief. Namens hen spreken wij, en in onze uitingen moeten zij zich op de een of andere wijze kunnen herkennen. Die persoonlijke motieven zijn belangrijk om op dit moment even bij stil te staan. In periodes van groei kunnen wij bijvoorbeeld leren dat schandalen – in de perceptie van veel burgers 'onrecht' – voor velen de impuls betekenen om lid te worden van het NRG. Het is gebleken dat de meesten lid worden uit ergernis, ergernis omdat 'het' niet eerlijk gevonden wordt. 'Het' blijkt dan vrijwel nooit de bal te zijn, maar de mensen door wie die bal op een oneerlijke manier gespeeld wordt. En inderdaad, aan het schrijvende deel van ons Genootschap dan de taak om die ergernissen om te buigen, als het ware te vertalen, naar de (politieke) kern van onze bezwaren tegen de monarchie. Soms valt dat niet mee, maar altijd blijken noties en belevingen van onrecht onder de burgers te herleiden te zijn naar die ene vierkante millimeter. De vraag is nu: wat deugt er niet, de spelregels of de spelers? Beide, zoals ik u zal laten zien.


Achter dat onbegrijpelijke wetsartikel 'De koning regeert en de ministers zijn verantwoordelijk' schuilen mensen. Gewone mensen zoals u en ik. Met opzet schrijf ik hier 'schuilen', want dat doen zij ook daadwerkelijk. Of het nu een Freudiaanse verspreking van ons huidig staatshoofd was om in haar interview met Dorien Pessers, de ministeriële verantwoordelijkheid te duiden als ministeriële bescherming laat ik hier in het midden, maar ik vrees het ergste. Beatrix handelt, naar haar eigen zeggen en kennelijke beleving, onder 'bescherming' van de ministers. Thans verlaten we noodzakelijk de bal, want die wordt onvermijdelijk gespeeld door de man. Daar is geen ontkomen aan. Hóe de bal rolt, óf de bal gespeeld wordt, is geheel en al vervlochten met diegenen die het spel spelen, en dat zijn mensen. Over de motieven van die mensen kan ik kort zijn: het is ze te doen om macht. Politieke macht, in hun geval vaak te begrijpen als equivalent van kapitaal. En alsof dit nog niet genoeg is, dient die politieke macht vervolgens ook nog eens een dynastieke lijn te volgen. In het ancient régime gold dit motief altijd als drijfveer voor consolidatie of liefst uitbreiding van het domein waarbinnen gespeeld werd. Binnen het gehele spectrum dat zich uitstrekt van strategische huwelijken tot repressie en vele oorlogen stond dat ene motief altijd centraal: handhaving en uitbreiding van dynastieke macht.

Guillaume de Deguileville - Hoogmoed wordt gedragen door vlijerij (ca. 1450)
Nu die feodale tijden eenmaal achter ons liggen kijken wij inmiddels met andere ogen naar dat middeleeuwse relict, de monarchie, die constitutioneel op een onbegrijpelijke wijze aan onze democratie is vastgeklonken en zich heeft weten te onttrekken aan elke parlementaire controle. Omdat een democratisch gelegitimeerd mandaat ontbreekt, wordt er doodleuk een metafysische stap gezet door de politieke macht en de bijbehorende buitengewone privileges te ontlenen aan goddelijke uitverkoring. Voor alle duidelijkheid: door henzélf, welteverstaan. Nóch God, nóch de Nederlandse onderdanen hebben ooit gezegd dat de Oranjes door God uitverkoren zijn; de enigen die dat beweren zijn zijzelf. Er is weinig fantasie voor nodig om in te zien dat een dergelijk goddelijk mandaat in ons seculiere Nederland al gauw een plaatsje vindt in RTL-Boulevard, zoniet, dan wel in een soortgelijke Efteling.


Over wat voor soort mensen spreken wij eigenlijk? Wat gebeurt er met iemand die van jongs af aan wordt opgevoed met het idee boven zijn medemens verheven te zijn, een goddelijke opdracht te moeten vervullen, uitverkoren te zijn, onbeperkt te kunnen beschikken over publieke middelen, een dynastieke plicht mee te torsen, exclusief leverancier van status te zijn, altijd gelijk te krijgen, nooit tegengesproken te worden, sociaal nimmer gecorrigeerd te worden, altijd in de kiezende positie te verkeren en bovendien te handelen onder de verantwoordelijkheid van een ander? Hoe ziet de geest er uit van mensen die van jongs af aan tussen lakeien worden opgevoed en getraind worden in arrogantie teneinde hun sociale superioriteit mentaal te verankeren? Er is geen afgeronde psychologiestudie voor nodig om te in zien dat je daar geen gezonde mensen van krijgt, geen evenwichtige wereldburgers met een realistische kijk op de werkelijkheid. In tegendeel: daar krijg je hele rare mensen van, bijvoorbeeld iemand die erop staat met 'Majesteit' aangesproken te worden, zoals ons huidige staatshoofd. Mensen met een sociopathische storing, die hun portet op munstukken en postzegels laten afbeelden. Let wel, ik schrijf dit niet eens zozeer als kritiek, want het moeten wel héle sterke benen zijn die zo'n rare opleiding/-voeding kunnen dragen, maar meer als verklaring voor hun gedrag. Of onze kroonprins, die rondjes gaf op zijn toenmalige studentenvereniging zonder zich te realiseren dat het dan ook de bedoeling was om die te betalen. Is hier nu sprake van kwade opzet? Het is denk ik veel ernstiger: hij weet het écht niet. De beste knul heeft gewoonweg geen-flauw-benul hoe de alledaagse werkelijkheid in elkaar steekt. Daarvoor moet je namelijk op zijn minst een paar keer met een geleende strippenkaart, omdat zojuist je fiets gejat was, 's nachts een uur in de motregen op de laatste bus hebben staan wachten - om maar wat te noemen.
Overigens ben ik in mindere mate bereid dit - toch wel - milde oordeel op Bernhard te betrekken. Bij deze charlatan pur sang is er, zo vermoed ik althans, wel degelijk sprake van opportunisme van een minder fraaie soort.
In alle ernst ben ik van mening dat het dan ook onvermijdelijk is dat hier totaal verknipte en ontspoorde mensen uit voortkomen, die - in elk geval sociaal - volkomen de weg kwijt zijn. U kunt zich voorstellen hoe ik dan ook mijn hart vasthoud met hun duistere politiek gewroet. En ook dat zien we in de geschiedenis helaas vaak genoeg bevestigd. Grandiositeit en megalomanie als stijlfiguur is nu bepaald niet een schuchtere wijze om jezelf politiek te presenteren.

Kroonbine


Voordat ik een willekeurige greep zal doen uit recente en minder recente curieuze gedragingen van deze ontspoorde mensen – die men ze, en ik herhaal het nog maar even, strikt genomen misschien niet eens kwalijk kunt nemen – nog enkele woorden over de omvang van deze beschermde speelruimte. De belasting van het kabinet als gevolg van deze ministeriële verantwoordelijkheid is enorm, en die heeft er dus alle belang bij deze ruimte zoveel mogelijk te beperken. Tegelijkertijd zien we aan de andere kant een koning, die er juist van alles aan doet om zoveel mogelijk familieleden toegelaten te krijgen in deze riante beschermde speeltuin. In de zeventiger jaren maakte koningin Juliana grote bezwaren tegen een door Den Uyl ontworpen wetsvoorstel die de omvang van het koninklijk huis wilde beperken. Volgens deze regeling (de latere wet lidmaatschap koninklijk huis) zou slechts een deel van de familie onder de bescherming mogen vallen, om de werkingssfeer van de ministeriële verantwoordelijkheid aan banden te leggen. Juliana zette haar hakken in het zand en het meningsverschil sleepte zich jaren voort, dat uiteindelijk met een compromis werd beslecht: de kinderen van Margriet zouden in deze beschermde speeltuin worden toegelaten tot het moment dat er uit een huwelijk van Willem Alexander kinderen geboren zouden worden. Tot op de dag van vandaag is nog steeds niet duidelijk wie er nu precies onder de ministeriële verantwoordelijkheid vallen en wanneer deze geactiveerd dient te worden. Ieder kabinet rommelt maar wat aan.


Artikel 42.2 spreekt weliswaar over het regeren dat onder de verantwoordelijkheid van de ministers valt, maar in de praktijk betreft het alle handelingen. Die ruimte wordt de koning gegeven, en die ruimte néémt de koning ook en zoekt daarbij onophoudelijk de grenzen van het constitutioneel toelaatbare op. Des konings handelen is wettelijk onschendbaar, wat tevens neerkomt op principiële onaanspreekbaarheid. En, zoals ik eerder opmerkte, in de beleving van De Uitverkorene geschiedt dat handelen met Goddelijk mandaat en onder ministeriële bescherming.

Dus:

...dan zijn dat allemaal gedragingen van mensen die continu de grenzen opzoeken van de constitutionele bescherming waaronder zij - soms onterecht - menen te vallen. Hebt u ergens vragen over? Dan moet u bij de premier, of, nog erger, bij de RVD zijn. En die matra's kennen we intussen wel: de RVD ontkent en de premier zegt dat de prins(es) verkeerd is geciteerd. Dit is slechts een willekeurige greep van voorvallen die mij nu even te binnen schieten, maar deze lijst is schier eindeloos (u kunt uw eigen waarnemingen insturen, dan zet ik ze er misschien wel bij).
Soms is het kantje-boord, wanneer bijvoorbeeld Den Uyl een Amerikaanse kroongetuige inzake het Lockheed omkoopschandaal uit de rapportage aan het parlement weglaat en het hele Northrop-dossier onder de hoed houdt om zo de prins-charlatan buiten strafrechtelijke vervolging te houden,- overigens na door Juliana gedreigd te zijn met haar aftreden en daarmee Nederland in een langdurige constitutionele crisis te storten.
Mabel - Wikipedia
Maar soms laat de regering, volkomen onverwacht, leden van De Familie ook als een baksteen vallen, zoals Friso en Mabel, die in Wikipedia zaten te knoeien in een poging haar duistere verleden op te schonen – om over de abjecte leugens voor hun huwelijk nog maar te zwijgen.



En nu, op het moment dat ik dit schrijf, hebben wij zojuist te horen gekregen dat er alsnog een debat in de Tweede Kamer zal worden aangevraagd over de vakantiewoning van het kroonprinselijk paar in Mozambique. Inderdaad, daar zit het Nieuw Republikeins Genootschap achter. Wij hebben de inderhaast verwijderde website van de Zuid-Afrikaanse projectontwikkelaar alsnog weten veilig te stellen en het parlement hier tijdens het kerstreces op geattendeerd. De premier, die kennelijk dreigt te bezwijken onder het gezeur van de kroonprins, probeert zich er met beveiligingskosten onderuit te wurmen terwijl het gehele project overduidelijk stinkt van de corruptie.
Nu dan de vraag: gúnt het Nieuw Republikeins Genootschap het kroonprinselijk paar soms geen vakantiewoning? Of zitten we ze nu gewoon te pesten? Dat is de kwestie niet; sterker nog: we hebben wel wat beters te doen. Wij zijn van mening dat vroeg of laat een kabinet hierdoor onvermijdelijk in een zoveelste spagaat gemanoeuvreerd zal worden, die we, door nu in te grijpen, kunnen vermijden. Maar inderdaad: op het eerste gezicht lijkt deze kwestie niets van doen te hebben met ministeriële verantwoordelijkheid voor het regeren van de koning. En strikt genomen is dat inderdaad ook niet zo, maar binnen die ruimte – die speelruimte – wordt er voor de zoveelste keer weer eens de grens van het constitutioneel toelaatbare opgezocht, die in dit geval evident overschreden wordt.


Als de monarchie valt, dan zal dat waarschijnlijk niet eens onze schuld zijn. Ik vermoed dat het uiteindelijk van binnenuit zal komen: een aaneenschakeling van schandalen en schandaaltjes, tot de spreekwoordelijke druppel die de emmer doet overlopen is bereikt. De strategie van de Oranjes kennen wij inmiddels maar al te goed. Zo veel mogelijk low profile blijven om maar zo lang mogelijk van deze riante beschermde speeltuin te kunnen genieten. En áls er dan weer eens wat voorvalt, dan volgt er steevast een charme-offensief, dat begrepen moet worden als een reflexmatige beweging naar het domein van de emotie. Met deze rare verknipte mensen, deze sociaal ongeleide projectielen - die je het, en ik zeg het nog maar eens voor een derde keer, misschien niet eens kwalijk kunt nemen - is het niet de vraag óf de monarchie gaat vallen, maar alleen maar wannéér...

Omdat de volksvertegenwoordiging wettelijk het koninklijk huis niet kan controleren, probeert het Nieuw Republikeins Genootschap dat dan maar op buitenparlementaire wijze te doen door ze onophoudelijk kritisch te blijven volgen en zo dicht als maar mogelijk op de huid te zitten. En daarbij schuwen we het inderdaad niet als het nodig is om 'op de man te spelen', in zoverre die man de bal op onregelementaire wijze speelt. Bovendien - en dan mag ook niet onvermeld blijven - wie zichzelf zó nadrukkelijk sociaal, politiek en moreel boven zijn medemens verheft door zich de status van Goddelijke uitverkoring aan te meten, roept het ook wel een beetje over zich af om als zodanig beoordeeld te worden. Want nogmaals, wij hebben nooit beweerd dat Beatrix 'bij de gratie Gods' regeert - dat zegt zij. Om die reden is het enige dat wij buiten het blikveld van onze argusogen houden - en dus gevrijwaard zal blijven van onze kritiek - de kleur van Máxima's hoed en de hoogte van Mabels naaldhakken,- dat laten wij graag aan anderen over.

Wanneer wij dus weer eens 'op de man spelen', dient de lezer of toehoorder dit onmiddellijk te herleiden naar de elasticiteit van de oorspronkelijke speelruimte en de ambiguïteit van de regels. Dit is overigens niet te verwarren met het argumentum ad hominem, waarbij uitspraak x als onwaar wordt beschouwd louter en alleen omdat persoon y dat zegt. Dat verdient niemand, dus ook de leden van het koninklijk huis niet.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander