Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Oranje (bij)gekleurde geschiedschrijving
J.G. Kikkert

J. G. Kikkert

J. G. Kikkert

Dat wie zoet is, lekkers krijgt en wie stout is de roe, is een oudvaderlandse wijsheid, die ook geldt voor geschiedschrijvers, die zich met de Oranjes bezighouden. Prof. Cees Fasseur kreeg dat lekkers exclusief aangeboden: toegang tot het Koninklijk Huisarchief; het befaamde rapport-Beel als ruilobjekt en handelswaar. Vroeger ging dat ook al zo en was Oranjes waardering voor de Leidse professor P.J. Blok, die bijna alle belangrijke leden van de dynastie lovend heeft beschreven, zowat even groot als die voor Fasseur, bijna een eeuw later.

Annie Romein-Verschoor beschreef in haar herinneringen ('Omzien in verwondering') hoe Blok tot tranen toe was geroerd als hij sprak over de moord op Willem de Zwijger of over het vertrek van stadhouder Willem V en zijn verwanten van het Scheveningse strand. En hij toonde zijn studenten vol trots de monumentale inktkoker, die hem was geschonken door de jonge koningin Wilhelmina.

Blok sloot de periode van de Oranjeverheerlijkers af. Na hem volgde een meer kritische generatie: Geyl (Utrecht), Romein (Amsterdam), Rogier (Nijmegen). Pieter Geyl wilde België opdelen langs de taalgrens en daar was Wilhelmina tegen, want zij zocht op dat moment toenadering van de Saksen-Coburgs in België. Ze heeft de benoeming van Geyl zo lang mogelijk tegengehouden.

Jan Romein was een cryptocommunist en tevens een vermaard bestsellerauteur, een niet alledaagse combinatie. Wilhelmina wilde hem aanvankelijk niet in Amsterdam laten benoemen, want hij had de euvele moed getoond om het ontstaan van de Republiek der Verenigde Nederlanden toe te schrijven aan een reeks toevalligheden in plaats van aan de Oranjes. Kort na de oorlog wilde uitgeverij De Bezige Bij een feestelijke Wilhelminabiografie laten verschijnen vanwege haar gouden jubileum als staatshoofd. Romein bedankte echter voor de eer. Fasseur vermeldde dat in zijn boek over Wilhelmina, maar verzweeg de vooroorlogse vijandelijkheden rondom Romeins benoeming aan de Amsterdamse universiteit.

L.J. Rogier was misschien wel de knapste historicus van zijn generatie, zoals bleek uit zijn talloze boeken, maar hij moest nog heel wat jaren vegeteren als leraar Nederlands aan een Rotterdamse HBS. Hij werd in Oranjegezinde kringen wel eens te ruw realistisch gevonden, als hij - bij voorbeeld - schreef, dat 'Frederik Hendrik een doorgewinterde egoïst' was. Rogier reikte eerst na zijn vijftigste levensjaar tot aan een professoraat aan de Nijmeegse universiteit.

Fasseur deed zulke domme dingen niet. Hij is naast historicus ook jurist. En hij is hoogleraar in de geschiedenis aan de Leidse Rijksuniversiteit. Zijn tweedelige Wilhelminabiografie bezorgde hem naam en faam, want hij was een knap historicus met een vaardige pen. Zijn 'Wilhelmina' werd in de laatste jaren van de twintigste eeuw met beleid en voorzichtigheid aan het immer geduldige papier toevertrouwd, nadat hij het werk van de overleden professor Manning (Nijmegen) had overgenomen.

Misschien heeft Beatrix de wording van Fasseurs magnum opus met een zekere argwaan gevolgd. Zij deed dat eerder. In de tweede helft van de jaren tachtig liet prins Bernhard zijn leven beschrijven door de auteur-uitgever Robbert Ammerlaan, zoals dat twintig jaar eerder was gebeurd door de Amerikaan Alden Hatch. Reeds aangekondigd werd, dat onze prins nu eens zijn kant van de zaak wilde laten zien. Er werd met belangstelling naar prins Bernhards biografie uitgekeken. Beatrix wachtte eerst tot het werk klaar was en stak er toen een stokje voor, onder het legendarisch geworden motto 'pappie heeft nu wel weer even publiciteit genoeg gehad'. Volgens doorgaans betrouwbare bronnen heeft de majesteit zich echter vooral gestoten aan het hoofdstuk met de titel 'Mijn vrouw.' Het manuscript verdween in de brandkast van Ammerlaan en sindsdien is er weinig meer van vernomen.

Op publiciteit zitten ze in de Oranjepaleizen in de regel niet te wachten. Een bekend voorbeeld was de autobiografie van Juliana's tante prinses Alice van Athlone, haar gastvrouw in Canada tijdens de oorlog. In 1966 werden deze herinneringen gepubliceerd onder de saillante titel 'For my grandchildren.' Juliana kreeg met veel spul en moeite gedaan, dat uit dit boek één hoofdstuk werd geschrapt. Het ging (vermoedelijk) over de onafzienbare rijkdommen van de Oranjes. Het boek zou ook in het Nederlands worden vertaald, maar daar kwam niets van terecht.

Koningin Beatrix kon waardering opbrengen voor het werk van Fasseur. Zij verschafte hem toegang tot het Koninklijk Huisarchief, dat voor andere Oranjeauteurs meestal gesloten was gebleven, zeker voor de beschrijvers van de Soestdijkse hofperikelen (de Hofmans-affaire). Zij kregen bij hun pogingen om het rapport van de commissie-Beel openbaar te krijgen het lid op de neus. Zij betoogden tevergeefs, dat het waar moge zijn, dat het Koninklijk Huisarchief een particulier archief is, maar dat bepaalde stukken van nationaal belang kunnen zijn en dus eerder in het Nationaal Archief thuishoren.

Maar prof. Fasseur werd in staat gesteld om de inhoud van het rapport-Beel openbaar te maken, in het kader van zijn verhaal over Juliana en Bernhard; dus inderdaad de geschiedenis als ruilobjekt en handelswaar. Beatrix kan nu rustig aftreden. Willem-Alexander kan met een (bijna) schone lei beginnen. Als er tenminste geen nieuwe lijken uit de kast vallen.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander