Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Op hol geslagen
Ton Biesemaat

'A story appears to be true. It is widely accepted as true. It becomes a heresy to suggest that it is not true – even if it is riddled with falsehood, distortion and propaganda.'
Flat Earth News – Nick Davies

 

'Stampede' is het Engelse woord voor een op hol geslagen kudde vee. Door collectieve paniek en gekte bevangen worden stofwolken opgetrokken die de leugens verdoezelen. De familie zit als de begeleidende cowboys juist hoog te paard bij de gratie van niet al te snuggere meutes. Het peil van een kudde zinkt nu eenmaal naar een bedenkelijk gemiddelde. Dat is dagelijks waar te nemen in de massamedia, op de tribunes van voetbalvelden of bij concertuitvoeringen. De mens is dan geen individu meer en conformeert zich aan de groepswaan. Lachen met Paul de Leeuw voor de treurbuis, de andere club luidkeels een ernstige ziekte toewensen en deftig gekleed als een houten Klaas naar een dirigent kijken.

Zo is het ook met dat applaus voor de weer eens wegvluchtende familie. Hare Grajesteit en zoonlief volgehangen als een Zuidamerikaanse operettegeneraal keerden na de zo gevaarlijke slag op de Dam weer terug. De meute is blij dat hun waandenkbeeld er nog is. De groep is euforisch dat ze bedrogen wordt. Zo werd de waanzinnige Koning Gorilla Willem III in 1861 tijdens 'een watersnoodramp à la professor Herman Pleij' door de door rampspoed getroffen meute ontvangen als 'een reddende Engel door de Hemelse Vader gezonden'. De kudde wil een leidend rund waar ze gedachteloos achteraan op hol kunnen slaan. Elk bang rund houdt de stier met de grootste hoorns in de gaten. In galop, hollen, rennen, vluchten,- richting het financieel-economische ravijn?

De klappende, collectieve zinsbegoocheling van 4 mei op de Dam is een kapstok om de aanbiddende bewondering van het oranje-gepeupel eens wat nader onder de loep te nemen.

 

Defilé Soestdijk
Sire, het volk mort

Sire, het volk mort...

Onder de koningin-huismoeke Juliana begaf de bewonderende kudde zich naar Soestdijk om als vertegenwoordigers van het toen al sterk afgekalfde verzuilde Nederland langs Juliana, heur bandiet-prins gemaal en een zich geleidelijk als konijnen uitbreidende familie op het bordes te trekken. Het commentaar door Hilversum werd verzorgd door Dick Passchier. Die NCRV-presentator versloeg ook het oer-Hollandse spelletje Zeskamp, een soort koekhappen en zaklopen wat je nu nog wel eens in het reservaat Wemeldinge op 30 april ziet. Het defilé voorzag in dezelfde behoefte voor het gepeupel als nu aanwezig te mogen zijn in het gezelschap van grajesteiten, pampaprinsesjes, zoetwateradmiraals en hun gevolg van lakeien die we ook wel de nomenklatura van regentesk, middenkaderend Nederland kunnen noemen. Het defilé was de laatste stuiptrekking van verzuild en spruitjes etend Nederland waar de glans al sinds de rookbommen van Provo bij het huwelijk van Beatrix en Claus vanaf was. Na 1976 was het Lockheed-dof geworden en de afstandelijke monarchie in de geest van mevrouw van Amsberg werd in 1980 geboren in traangaswolken. Uit dat gehuil werd het sprookje aan de massa opgediend van mevrouw van Amsberg als ervaren manager met een kroontje op van de BV Nederland. De strenge maar o zo bekwame schooljuf die met hulp van de conciërge Tjeenk Willink de bengels zoals daar zijn: de grutterszoon Wim Kok en de leerling van de school met den Bijbel Jan Peter de weg wijst door het Haagse doolhof. Brave Femke krijgt een ulevel en Arend-Jan een draai om zijn oren. Wie zijn best doet krijgt een burgemeesterpost in koninginnetijd of een commissariaat, maar minstens een lintje. Een groot deel van het gedresseerde volk vindt het nog steeds prachtig.

 

1918 Malieveld
Juliana Malieveld

Het prinsesje Juliana op het
Haagse Malieveld

In november 1918 was de Eerste Wereldoorlog met een wapenstilstand geëindigd. Al in 1917 was in Rusland, mede door de nederlagen tegen het Duitse keizerrijk, de revolutie uitgebroken die ook de tsaar en zijn familie zou opeten. Bij het einde van die grote oorlog rolden de kronen van Europa over straat. De Duitse keizer vluchtte met de welwillende medewerking van Wilhelmina naar Nederland. Aan onze oostgrens kraaide de haan der revolutie. Dus dacht ook de voorman van de Nederlandse socialisten Troelstra dat de tijden gingen veranderen. Het volk leed in dat barre laatste oorlogsjaar ook in het neutrale koninkrijk honger; in de Harskamp sloegen soldaten aan het muiten. Troelstra dacht dat de revolutie in aantocht was en regentesk en koninklijk Nederland bibberde van angst. De burgemeester van Rotterdam begon al in het geheim te overleggen hoe hij het beste de macht kon overdragen aan de oproerkraaiers. Toen kwam er een oranjemeute bij elkaar op het Haagse Malieveld die trouw zwoer aan Wilhelmina, Hendrik, Juliana en Emma. Onder luid gejuich werden de paarden van de koets - waarin de grajesteiten Wilhelmina en Juliana met de Mecklenburger jager zaten - uitgespannen en een dolle meute trok zelf onder het gejoel van 'Oranje Boven' de door God gegeven symbolen voort. De revolutie die slechts in de hersenspinsels van Troelstra aanwezig was, werd onder de voet gelopen door de oranjekudde. Althans zo leek het, in werkelijkheid stonden massa's tamelijk onverschillig ten opzichte van de grajesteiten. Het gesjor aan de koets bleek namelijk in scene te zijn gezet. Dominee Scholten van de 'Bond van Regeeringsgetrouwen' had de steunbetuiging op het Malieveld georganiseerd. Het uitspannen van de paarden voor de koets was gedaan door manschappen van de derde compagnie, eerste bataljon van het Regiment Grenadiers waarbij de commandant kapitein W. van Ittersum had overlegd met de particuliere secretaris van Wilhelmina over de plaats waar de paarden het beste konden worden vervangen door zijn soldaten. Die soldaten hadden al van tevoren uitvoerig gerepeteerd in de koninklijke stallen om dit toneelstukje op te voeren1. Men was dergelijke acteerprestaties wel gewend uit de tijd van Willem III, die jaarlijks in de Amsterdamse Jordaan zijn paarden voor de koets liet uitspannen en door de Jordaan-paupers liet voortzeulen. Ook die spontane volksliefde was van tevoren onder toezicht van de politie ingestudeerd2.

 

Oranje slaat op hol

De oude Scheveningseweg

De oude Scheveningseweg

Op 19 februari 1887 sloeg de oranjestoet wérkelijk op hol: op de dag dat Willem III jarig was. Maar de koning-gorilla was al zeventig en bovendien ziek. Willem zat in een verduisterd paleisvertrek met ijszakken op zijn hoofd om van martelende hoofdpijnen af te komen. Daarop namen zijn vrouw Emma en de kleine Wilhelmina de honneurs waar bij een rijtoer door Den Haag. Het gejuich werd blijkbaar de paarden teveel, want ze sloegen op hol op de Scheveningseweg. De koetsier en de palfreniers leken een wisse dood voor het huis van oranje niet aanlokkelijk en sprongen van de koets af. Emma en Wilhelmina stuiterden met de op hol geslagen paarden de Scheveningseweg af. Emma maakte wanhopige gebaren naar de oranjeklanten. 'Help ons, toch!' Maar de massa was nog hartstochtelijk aan het juichen3. Bij de Oranjestraat stond de jonge koetsier Anton Kabelaar die op de paarden afsprong en ze met hulp van een agent en de stalhouder Wegman uiteindelijk vlak bij paleis Noordeinde tot stilstand wist te brengen. Toen Emma met de kleine Wilhelmina bij het paleis naar binnen ging zei ze tegen Willem III dat ze met Wilhelmina weer naar buiten zou gaan om weer in een andere koets plaats te nemen. De kleine Wilhelmina was echter doodsbang en stribbelde tegen, maar het decorum van de onbevreesde oranjes moest hoog worden gehouden. Emma en Wilhelmina vertoonden zich dus maar weer aan het gepeupel4. Dit voorval vertoont wel enige gelijkenis met 4 mei.

Tenslotte: Willem III deed zijn reputatie als gek eer aan en liet de op hol geslagen paarden doodschieten5.

 

 


1 November 1918 – Journaal van een revolutie die niet doorging, dr. H.J. Scheffer
2 Koning Willem III – 1817-1890 Biografie, J.G. Kikkert Memoires J. van der Gaag – Vrijgevochten
3 De broers en de moeder van koningin Wilhelmina – Louis van Orden
4 ibid
5 Koning Willem III – 1817-1890 Biografie, J.G. Kikkert




ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander