Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Morele superioriteit
De webredactie

Het monarchale rariteitenkabinet kent tal van attracties. Het is meer dan alleen maar een gouden koets, lakeien, prinsen, prinsessen, ridders en draken. Het vertelt een verhaal dat het midden houdt tussen het sprookje, mythe en eigentijdse glamour; en het is om die reden dat men vaak nieuws verneemt over de familie Van Amsberg in televisieprogramma's als SBS Shownieuws, RTL Boulevard en roddelblaadjes als de Privé en De Volkskrant. Van exotische hoeden en hoge hakken tot 'werk'bezoeken, paleizen en vakantiehuizen,- men wil er alles over weten. Als zodanig maakt het voor de lezer niet uit of er er nu is ingebroken in het huis van Gerard Joling of dat iemand heeft weten binnen te dringen in paleis Noordeinde. Het volk wil nu eenmaal vermaakt worden - welnu, dat worden ze dan ook.

 

Maar er is nog veel meer te beleven in dit koninklijke circus en dat is namelijk de harde materiële en politieke realiteit. Om de een of andere reden beseft niet iedereen die het interessant vindt om te weten over Gordons nieuwe vriend of uit welk bed 'prinses' Mabel is gevist, dat René Froger niet in het kabinet zit, dat Rafaël van der Vaart geen informateur aanwijst en dat Johan Derksen geen wetten ondertekent. Wie slechts een klein beetje verder kijkt dan zijn neus lang is, merkt al gauw dat het Kleptocratisch Collectief in wezen stuitend plat volk is en als zodanig ook inderdaad thuishoort in de Story en Privé. Alleen doen ze héél erg gewichtig, bewaren grote afstand tot het volk - dat zij plegen te duiden als hun onderdanen - en spreken met een zeer deftige tongval.

Niettemin is er een groot verschil tussen de ene en de andere groep. Terwijl de enen liedjes kunnen zingen, goed kunnen voetballen of daar verstand van hebben, steekt de familie Van Amsberg daar toch een beetje flets bij af. Immers, tegenover deze - al dan niet gewaardeerde - verdiensten presteert deze familie namelijk helemaal niets. Hun enige verdienste was dat zij ooit in een bepaalde wieg lagen of daar tegenaan getrouwd zijn. De afstand die zij tot de gewone burger bewaren is daar deels uit te verklaren, het is namelijk niet alleen arrogantie die hen daartoe drijft. Het is tegelijkertijd een manier om hun platheid te verhullen, om hun al-te-menselijke eigenschappen en gedragingen uit het zicht te houden. Dit is de kern van de mythevorming rond de familie.

 

Eén van de aspecten van die mythe is hun morele superioriteit. Of deze verband houdt met hun vermeende goddelijke uitverkorenheid is vragelijk, maar pretentie is in elk geval even enorm. Zoals Femke Halsema - u weet wel, die mevrouw van die politieke partij die een republiek zou willen - onlangs nog twitterde: 'het is een eer om bij de koningin op bezoek te mogen gaan'. Het mechanisme is net zo eenvoudig als de meest basale economische wet: waar schaarse heerst ontstaat vanzelf waarde. Omgang met de familie is zeldzaam en aan slechts weinigen 'gegund', dus dat maakt een bezoekje automatisch eervol, althans, voor wie daar gevoelig voor is. Zo simpel is dat.
Maar wij, en inmiddels is dat een gestaag groeiende groep mensen, doorzien dat dit slechts een illusie is. Immers, enkele staafjes pommes frites met een toefje sauce die gepresenteerd worden in het midden van een veel te groot antiek porceleinen bord verandert de substantie niet van het ordinaire patatje-mayo dat je voor een eurootje op de hoek van de straat haalt. Want om mensen die smeergeld aannemen, ontwikkelingsgeld achterover drukken, betrokken zijn bij wapen- en drugshandel, familieleden helpen om de fiscus te omzeilen en oorlogsmisdadigers in de armen sluiten nu 'moreel superieur' te noemen gaat wel érg ver.

Met andere woorden: met die vermeende morele superioriteit wil het maar niet erg lukken bij de familie Van Amsberg. Bepaald niet, zelfs. Wat nu gedaan? Welnu, wat er rest is de eer. Zolang omgang en contact een schaarste blijft, zal men het vanzelf eervol blijven vinden om hen te mogen ontmoeten. De list die men vervolgens heeft verzonnen is minstens even briljant als brutaal: met looft onderscheidingen uit, zoals gisteren gebeurde bij de arts die zich om de enige overlevende van de vliegtuigramp bij Tripoli ontfermde. Bij monde van burgemeester, commissaris of ambassadeur laat mevrouw Van Amsberg dan met laagfrequente en gedragen stem weten dat het 'Hare Majesteit heeft behaagd...'. Neen, zulks gebeurt niet door de Majesteit Derzelve, want distantie blijft natuurlijk de economische conditie voor het behoud van waarde.

 

De werking van het mechanisme is als volgt: vanwege de afstand blijft het eervolle aspect dus behouden, maar door de onderscheiding toe te kennen aan iemand die zich wél op de een of andere wijze verdienstelijk heeft gemaakt, verheft mevrouw Van Amsberg zich - als schenkende instantie- automatisch boven de ander. De ontvanger daarentegen, ervaart het als een eer en erkent door de onderscheiding te accepteren impliciet de positie van de gever. Geloof het of niet, maar er paradeert zelfs een prominent lid van het chique Republikeins Genootschap rond met een oranje lintje op zijn revers, omdat hij dat - naar zijn zeggen - 'toch een vorm van erkenning' vindt. Omdat erkenning per definitie echter altijd een wederzijdse aangelegenheid betreft, is het volkomen helder waarom republikeinen nimmer een koninklijke onderscheiding zouden kunnen aannemen.
Maar nu de sluwheid. Door die aangeboden onderscheiding onderstreept de Deftige Mevrouw niet alleen het illusoire morele verschil, maar straalt de verdienste van de ontvanger tegelijkertijd een ook beetje op haar af, namelijk door haar naam eraan te verbinden. En dát kan zij maar al te goed gebruiken.

Want in wezen liggen de zaken precies andersom: terwijl het enerzijds een grove belediging een onderscheiding te ontvangen uit handen van een familie van een dergelijk twijfelachtig moreel allooi, is het anderzijds juist een eer voor mevrouw Van Amsberg om de hand te mogen schudden van een held of iemand die zich op andere wijze wél maatschappelijk verdienstelijk heeft gemaakt.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander