Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Maiestas
door Miranda Ungula

Dat Mevrouw van Amsberg niet uitblinkt in bescheidenheid is genoegzaam bekend. Zo schafte haar moeder rare protocolaire gebruiken af, zoals bijvoorbeeld het achteruit moeten lopen bij het verlaten van de kamer waar zij zich bevond, en op een onbewaakt moment verklaarde zij zelfs dat zij republikein zou zijn geworden, als zij maar geen koningin was geweest. Met de troonsbestijging van Mevrouw van Amsberg werd er duidelijk meer distantie gecreëerd om haar vermeende meerwaarde te markeren. Eén van de bekendste uitdrukkingen daarvan is dat zij niet met 'mevrouw' aangesproken wenste te worden, maar met 'Majesteit'. Arrogantie? Kan zijn, maar het is meer dan dat alleen. Het omvat impliciet een erkenning van het anachronisme van de monarchie.

In de bloeiperiode van de Europese monarchieën, zo rond de zeventiende eeuw, deed zich het merkwaardige feit voor dat juist Nederland als enige een republiek was. Nu moet u zich daar niet al te veel van voorstellen, althans niet op die manier dat die republiek ook maar iets met democratie te maken had. Als zodanig was de Nederlandse republiek meer te beschouwen als een soort pseudo-monarchie, waar de Oranjes als erfelijk stadhouders en als militaire opperbevelhebbers in veel gevallen de touwtjes in handen hadden. Alleen in de stadhouderloze periodes, zoals onder de gebroeders De Witt, was dat enige tijd in mindere mate het geval. Maar van een democratische republiek was ook toen geen sprake.

Sinds de val van Napoleon in de vroege negentiende eeuw verdwenen de Europese monarchieën in rap tempo om plaats te maken voor republikeinse staatsvormen. Was tijdens het Weens Congres nog meer dan 99% van het Europees grondgebied nog monarchaal, thans is dat geslonken tot minder dan 15%. Als zodanig is de republiek in Nederland ook een historische onvermijdelijkheid. Maar in de staatkundige ontwikkelingen waar eerst monarchieën gekortwiekt ('constitutioneel') werden deed zich in Nederland juist iets heel merkwaardigs voor: terwijl de ons omringende landen even later zelfs allemaal republieken werden, kregen we hier juist een monarchie. Nou ja, krijgen,- het is ons door de strot geduwd, maar daar vertel ik een ander keertje wel over.

De Nederlandse monarchie, die stamt uit het post-absolutistische tijdperk, grijpt naar andere middelen om de anomalie van het koningschap in een parlementaire democratie te rechtvaardigen. Wilhelmina en haar voorgangers hadden dat evenwel zelden of geheel niet nodig, omdat de sociaal-maatschappelijke structuur de koninklijke meerwaarde min of meer nog als vanzelfsprekend erkende. Maar het tijdperk Juliana bevond zich wat dit aspect betreft op een breukvlak: het irrationele beginsel van aangeboren politieke macht en zeggenschap trachtte zij te overbruggen door een houding van moederlijke warmte en affectie, maar zette daarmee - wellicht onbedoeld - ook de bijl aan de wortels van het standsverschil.

Mevrouw Van Amsberg grijpt met de directieve 'Majesteit' terug naar het mystieke aspect van het koningschap, om naast haar geërfde koninklijk-politieke privileges en haar onmiskenbaar prestatiegelegitimeerde positie, en voegt daar bewust een archaïsche component toe. De gebeurtenissen van de afgelopen periode hebben aangetoond dat het koningschap steeds minder gebaseerd kan zijn op louter sentiment. Zelfs de hagiografische clubjes van Oranjeverenigingen bekritiseren nu openlijk de vermoedelijke troonopvolger met zijn eigenzinnige fratsen. Het is maar zeer de vraag of Willem de Overbodige met het soort metafysisch geknutsel van zijn moeder het tij zal kunnen keren: inmiddels herkent niemand meer de Goddelijk Uitverkoren Rechtvaardige Koning in een permanent vakantievierende Rolex-dragende patser die zich met obscure vastgoedstichtinkjes bezighoudt.

De Majesteit, wiens waardigheid, hoogheid, heerlijkheid, pracht, luister en aanzien uitdrukt, stamt zelfs uit veel vroeger tijden dan de (laat-)middeleeuwse Europese absolute monarchie. In de middeleeuwen lieten koningen zich als 'Heer' of 'Sire' aanspreken, en in Nederland is 'Majesteit' dan strikt genomen ook geen predikaat voor de monarch.
Beatrix geeft met deze aanspreektitel, door naar lang vervlogen tijden te verwijzen, waar de pracht en luister nog aan haastwel religieuze verering grensden, aan dat de zeventiende eeuwse pseudo-monarchie door haar is vervangen door een anachronistische pseudo-republiek die zich verkrampt verhoudt tot onze moderne parlementaire democratie.

Het is daarom de hoogste tijd daar nu eens eindelijk een échte republiek van te maken.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander