Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Kopje thee, meneer premier?
de webredactie

Kopje thee meneer de premjee?De brief van Pro Republica aan onze Nationale Hopman heeft tot veel maar vooral ook heftige reacties geleid. Het schijnt zelfs dat enkele actieve leden de brief naar Balkenende gestuurd hebben. We zijn benieuwd...
Maar er blijken vooral nogal wat misverstanden te bestaan over het wekelijkse bezoekje van de premier aan ons ongekozen staatshoofd. Toegegeven, het gekozen idioom van onze brief was opzettelijk zeer informeel, maar daardoor inhoudelijk zeker niet minder waar. De suggestie om de premier het wekelijkse kopje thee bij de majesteit (het blijft een tenenkrommend woord) af te laten zeggen en vanaf dat moment ook nooit meer te gaan, is wel degelijk een reële mogelijkheid.

Er bestaat namelijk zoiets als 'ongeschreven staatsrecht'. Zonder al te diep op de juridische details in te gaan kunt u zich voorstellen dat simpelweg door gewoontepatronen er door de betrokken partijen na verloop van tijd een soort 'recht van vanzelfsprekendheid' aan ontleend kan worden. Ongeschreven staatsrecht valt ongeveer onder deze categorie. Het voornaamste verschil met 'geschreven' (staats)recht is, dat - omdat het formeel niet bindend is - er aan de andere kant ook geen sanctie bestaat voor het níet uitvoeren van zo'n voorschrift. Met andere woorden: als je het niet doet, dan is er ook niets aan de hand.

De 19e-eeuwse politicoloog Walter Bagehot, auteur van het befaamde boek The English Constitution, was van mening dat een vorst, wiens macht ingeperkt wordt door de constitutie, drie 'vanzelfsprekende' rechten heeft:

  1. Het recht om aan te moedigen

  2. Het recht aan om geconsulteerd te worden

  3. Het recht om te waarschuwen

Naast deze drie ongeschreven rechten, heeft de Nederlandse constitutioneel vorst er nog meer, bijvoorbeeld 'het recht om niets te doen', zoals de weigering een wet te ondertekenen, zoals Wilhelmina en Juliana meerdere keren geflikt hebben. Juliana weigerde zelfs een keertje net zolang totdat er een andere minister zat, die wél haar zin deed. Deze drammerige bestuurlijke obstructie kan in het uiterste geval zelfs tot een constitutionele crisis leiden. Verreweg het bekendst is het 'recht' van de koning om na verkiezingen de kabinetsformateur aan te wijzen. Niets is echter minder waar: de koning heeft dat recht helemaal niet; de familie heeft dit gewoon naar zich toe getrokken. Ofschoon hier reeds in 1971 een motie over is aangenomen om die functie van de koning naar het parlement te verplaatsen, heeft de volksvertegenwoordiging hier nooit iets mee gedaan.

Terug naar het wekelijkse kopje thee dat de gekozen regeringsleider met de Vreemde Mevrouw drinkt. Deze Vreemde Mevrouw, die wél hoofd van de regering is, maar níet verantwoordelijk voor het gevoerde beleid, meent desalniettemin toch recht te hebben om zich te laten consulteren. Op grond van dit gewoonterecht trommelt zij de premier op om naar zich te laten luisteren, ook wanneer zij er de ballen verstand van mocht hebben. Zou de premier echter ballen hebben, dan legt hij dit naast zich neer. Immers, deze Vreemde Mevrouw heeft zich überhaupt niet met zijn gevoerde beleid te bemoeien - sowieso niet zolang zij er ook niet de verantwoording voor draagt. Bovendien is hij wettelijk helemaal niet verplicht zich deze wekelijkse - en bovendien geheime - bemoeizucht aan te laten leunen.

Maar bij het aantreden van zijn eerste kabinet gaf onze Nationale Hopman - u weet wel over wie wij het hier hebben, die man met dat Playmobil-haar - echter aan dat hij het als een van de voordelen van het premierschap beschouwde dat hij 'de majesteit regelmatig zou mogen ontmoeten'.

Van zo iemand hoeven wij inderdaad niets te verwachten.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander