Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Kiezpijn
Republicanissimo

Als een Belg die het schavot betrad, zo voelde ik mij ongeveer. Ik móest stemmen (dat was de Belg) maar tegelijkertijd mocht ik er niet zijn (dat was het schavot). Strategisch stemmen, was dat hetzelfde als stemmen voor de minst erge? Iets tegen je eigen overtuiging in doen, kon dat überhaupt strategisch zijn? Met schoenen van lood, kauwgom onder mijn zolen en bloed dat als dikke yoghurt door mijn aderen zakte gluurde ik naar binnen. Er was niemand, ook dat nog. In de deuropening stonden wel een hoop lagere schoolkinderen te schreeuwen en blokkeerden eigenlijk de ingang. 'Eigenlijk' - daar had je 'm weer: het toverwoord dat Job eergisteren nog bezigde en mij spontane maagerupties bezorgde. Hij noemde de monarchie 'datgene wat eigenlijk niet past in onze democratie'. Door dat 'eigenlijk' slaat de betekenis van de zin meteen om naar zijn tegendeel. Wanneer iemand aan mij zou zeggen 'Ik hou eigenlijk heel veel van je', dan houd ik mijn hart vast voor het 'maar' dat er onherroepelijk op volgt. Neen, dan Mark - die had zelfs geprobeerd zijn eigen partij voor de constitutionele monarchie te laten kiezen. De keuze was tussen een volmondig 'ja' en een 'eigenlijk nee' tegen Jorge, wat in de praktijk toch op hetzelfde neer zou komen.
Eigenlijk blokkeerden de schoolkinderen de ingang, zo probeerde ik mijzelf nog wijs te maken, misschien was dát mijn stemgang wel: het noodlot dat het niet kon. Dat ik het vandaag op een akkoordje met mijzelf zou moeten gooien stond al maanden vast, maar zou ik nog met mijzelf door één deur kunnen met de smoes dat ik wel wilde stemmen maar het gebouw niet kon betreden?

 

Het leek er nu toch op dat het een nek-aan-nek race zou gaan worden, maar wat was wijsheid? Duizend en één gedachten flitsten door mijn hoofd, buitelden over elkaar, schreeuwend, schaterend, cynisch, mismoedig, oververschillig, maar vooral boos. Boos omdat ik niet kon stemmen op een partij die mijn mening vertegenwoordigde. In het bijzonder mijn mening over de monarchie en die rare familie lag als een baksteen op mijn maag. Een voorkeurstem dan misschien voor een verklaard republikein? Zou dat zin hebben als de fractiediscipline eist dat zo iemand, op het moment dat het erop aan komt, met de hakken tegen elkaar gaat staan? Ik schatte van niet, want de afgelopen jaren hadden republikeinen helemaal niets gehad aan Ineke, Ronald, Ewout en zelfs Kees.

Toch maar naar binnen wurmen, en eenmaal tussen de schreeuwende pubers vandaan stond ik tussen de twee rijen tafels. Lichtgrijs formica, zeil op de vloer, koude TL-verlichting en tussen die platte banaliteit van de democratie keken de medewerkers van het stembureau mij alle acht aan alsof de verkiezingen erom gingen wie ik nu van hén zou kiezen. Iedereen leek zich ook een beetje te generen, zij omdat ze daar in een geur van belangrijkheid gewoon zaten te duimendraaien, en ik omdat ik net deed alsof ik kwam kiezen terwijl ik eigenlijk vond dat er voor mij niets te kiezen viel. Zelfs nog tijdens de controle van mijn paspoort en stempas twijfelde ik, maar er was inmiddels geen weg meer terug. Schreeuwen was ook al geen optie, want daarvoor belandde je zomaar maandenlang achter de tralies. 'Feitelijke aanranding van de democratie' zou de aanklacht dan tegen mij luiden. Huilen dan maar?

Stemmen voor verkiezingsprogramma's betekent in ons kiesstelsel ongeveer voor iets kiezen. De dikke coalitiemaizena zou alle ferme standpunten toch onherkenbaar verminken. Ach, misschien was dat juist maar goed ook, fluisterde een stemmetje diep in mij. Maar ook zelfs 'ongeveer' had ik wel een idee over een rechtvaardige lastenverdeling voor de komende financieel-economische saneringen. Bovendien hechtte ik sterk aan het streven naar een tolerante samenleving, ofschoon ik mij realiseerde dat tolerantie slechts in hoog abstracte zin houdbaar was. Zou ik zo'n rondje op het stembiljet ook misschien 'ongeveer' kunnen inkleuren? Zoals op de Vrije School, met van die prachtige kleurverlopen, dwars over het formulier van linksboven - en dan langzaam vervagend - naar rechts beneden.

 

Eventjes hoopte ik dat mijn paspoort niet in orde zou zijn, of dat ik per ongeluk de stempas van mijn buurvrouw in de bus had gekregen en ik met mijn suffe kop daar niet op had gelet. Maar nee, als een heilige hostie werd mij het grijze langwerpige formulier aangereikt, het ongebleekte papier had het gewicht van een hakbijl, terwijl het rode potloodje als de ontbrekende steel enkele meters verderop wachtte om het vonnis te voltrekken. Ik zat als een rat in de val: zou Femke écht van de komende coalitie deel kunnen gaan uitmaken? Emile dan? Nu moest ik snel zijn, want de gang naar het discrete stemhokje was nog maar drie, hooguit vier, stappen. Neen, ik schatte van niet. De oppositiebankjes - ook pluche, daar niet van - zouden de komende vier jaar hun plaats zijn. Zou het uitmaken of zij oppositie zouden voeren binnen de Trèvezaal of binnen de Tweede Kamer? Zou het schelen of één van beiden zich binnen een regering zou verzetten tegen Jorge op het bordes dan wanneer ze dat vanuit de blauwe kamerzetels zouden doen? Dat vast wel, maar in de luttele seconden die mij restten kon ik mij geen voorstelling maken bij Femke of Emile als coalitiegenoot.

Waar het nu op aankwam is of ik mijn zeer geprononceerde mening over de monarchie zou laten prevaleren boven mijn wensen en idealen omtrent sociale rechtvaardigheid en maatschappelijke tolerantie. Ik vouwde het biljet open en verbaasde mij nog even over de lijst van Rita, die maar liefst 31 kandidaten telde. Stoer stond het wel - dat wel - maar het kwam toch een beetje over alsof een arme sloeber zoals ik een Zwitserse bankrekening zou openen om daar vervolgens de maandelijkse huur mee te gaan betalen. Geen tijd voor grapjes nu, en in Leo Brabanticus' suggestie zag ik al evenmin heil.
Alsof hij iemand anders toebehoorde zag ik mijn hand het rondje rood inkleuren, en omdat de kleurstof niet zo goed pakte zag ik de hand harder duwen. Steeds harder en nóg harder, tot de punt uiteindelijk brak. De hand trilde van woede en machteloosheid, terwijl het chloorvrije papier even geduldig als onverschillig glimlachte. Maar ja, potloden voelen het nu eenmaal wanneer er onoprecht strategisch gestemd wordt.  

'Eén bakje kibbeling' prevelde ik bij de viskraam op de terugweg. 'Met kruiden en saus?' Ik knikte zwijgend en probeerde mijn zelfverraad te vergeten. Zuipen kon ik niet, dus dan maar kibbeling. Hoezo, 'dus'? Iemand zette zijn fiets op de standaard en begroette de visboer op amicale wijze, kennelijk was het een vaste klant. 'Doet mèn twee van die nieuwe van je!' om enige tijd later met volle mond te vervolgen: 'En? Hebbie al gestemd? Ikke wel, paifefái'. Zonder op te kijken mompelde de visboer terug: 'Gaat de mène ook naar toe. Strakkies dan'. Drie Euro en een illusie lichter spoedde ik mij huiswaarts, in de hoop dat ik de smaak van mijn vieze democratische hoestdrankje met verse warme vis zou kunnen wegspoelen, of desnoods andersom.

In elk geval snel doorslikken, zegt mijn moeder altijd, dat is het beste. En vooral niet gorgelen.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander