Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Vrede op aarde aan alle mensen van goede wil - deel 3
C.V. Lafeber

Kerstboodschap van mevrouw Van Amsberg-von Lippe Biesterfeld

U bent middels de Nieuwsbrief van Pro Republica in twee voorbereidende publikaties reeds erover geïnformeerd dat deze door mij voor te lezen kersttoespraak geheel anders is dan U - ik ben in korte tijd zo veranderd dat ik U eigenlijk in plaats van met het afstandelijke 'U' het liefst zou willen aanspreken met het joviale 'jullie' - van mij verwachtte.

Ja, ja, het heeft lang geduurd vóór ik zover was maar dank zij de website van Pro Republica, die ik en mijn familie - ik moest eigenlijk zeggen: 'mijn familie en ik' - maar ik moet nog een beetje aan de nieuwe situatie wennen - dagelijks als ons eerste werk bezoeken, zijn wij allen veranderd. We zijn ervan overtuigd dat Pro Republica deze Copernicaanse wijziging heeft tot stand gebracht, waarvoor wij oprecht dankbaar zijn.

Niemand zal het geloven maar we vechten er 's morgens gewoon om wie als eerste kennis mag nemen van dit dag- en nachtwerk. Niet alleen was er telkens weer ander nieuws, het werd ook zo beschaafd gebracht. Zelfs de hardste boodschap werd verkondigd met een lieve lach alsof het hele oude bestel onmiddellijk door een nieuw, veel beter, mensvriendelijker en democratischer zou worden vervangen. En dat is ook zo.

Dat dit mijn laatste kerstrede is, heeft Nederland zeker aan de vrouwen en mannen van Pro Republica - wat een schitterende naam overigens - te danken. Vooral mijn drie schoondochters, lieve meisjes - nou ja lief - en een beetje ordi af en toe, maar och, dat ben ik zelf ook wel een beetje - vechten elkaar ongeveer de tent uit wanneer het erom gaat wie als eerste het nieuws mag lezen. Het zijn cruciale momenten in de geschiedenis van de Republiek der Nederlanden.

Ik begin dan nu met mijn toespraak over de kerstviering aan het loopgravenfront in 1914, waarvan U in de aflevering van vorige week welke door mijn lakei Arninkhof van de NOS met tranen in de ogen - dat was geen huichelarij: zo zit de man nu eenmaal in elkaar - de voorgeschiedenis al was verteld.


Welaan, Volk van Nederland!

Dezelfde soldaten, die tevoren op hoog bevel elkaar naar het leven hadden gestaan, bleken, toen zij zich konden onttrekken aan die bevelen, ineens normale mensen te zijn, die sociaal en religieus dachten en handelden. De stelling dat een overheid - élke overheid - crimineel is, die de au fond goedwillende bevolking door leugens, bedrog en een zak geld tot misdaden dwingt waartoe deze in vrijheid niet bereid is, is stellig van A tot Z juist.

Wat gebeurde er? Eén soldaat zong op Kerstavond 1914 in het doodse en dode Vlaamse land zachtjes voor zich het Stille Nacht, Heilige Nacht. Ineens echter barstte het gezang los. Iedereen zong mee. Het was ontroerend en ieder die er nu nog nog over leest, wellen de tranen in de ogen. Uit duizenden mannenkelen klonk het ene kerstlied na het andere. Aan de overzijde van het front werd ademloos geluisterd, maar toen werd er geklapt en werd er Good, old Fritz geroepen en More, more, bis, bis. Het Duitse front antwoordde met het roepen van 'Merry Christmas, Englishmen, we not shoot, you not shoot'.

Op een meter hoogte boven de loopgraven uitstekende borstweringen - waarachter normaal werd geschoten - werden nu kaarsen aangestoken.

Zo geschiedde het ook in de volgende dagen. Niet alleen in Vlaanderen maar overal van de Noordzee tot de voet van de Alpen. Elders wierpen de Duitsers cadeaus naar de Engelsen en kregen er koekjes en corned beef, kaas en beschuit voor terug1. Rang- en onderscheidingstekens werden geliefde ruilobjecten2.

Op veel plaatsen leidde het zingen en het applaus daarvoor tot suggesties om enkele uren het schieten te staken teneinde de doden - soms samen - te begraven. Elders werden Britse tabak en chocolade geruild tegen Duitse sigaren en brandewijn. Zelfs werd er later op de dag hier en daar gevoetbald. Ernie Williams van het Cheshire Regiment zou zich later herinneren: 'the ball appeared from somewhere, I don't know where, but it came from their side. They made up some goals and one fellow went in goal and then was just a general kick about. I should think there were about a couple of hundred taking part. I had a go at the ball. It was pretty good then. Everybody seemed to be enjoying themselves. There was no sore of ill will between us'. De bevroren grond en de plompe soldatenlaarzen deden niet af aan deze 'rare old jollification'. Aan het eind van de dag voelden een paar soldaten er weinig voor terug te te gaan naar de loopgraven om elkaar weer te gaan vermoorden. Handenschuddend keerden de soldaten terug naar hun holen terug. Op sommige plaatsen werden afspraken gemaakt voor de returns met Nieuwjaar, terwijl hier en daar afgesproken werd op derde Kerstdag bepaalde uren niet op elkaar te schieten3 (Bull 658).

Gedurende beide Kerstdagen hebben overal aan het Westelijk front deze 'waanzinnige' toneeltjes plaats gevonden. Waanzinnig? De werkelijke waanzin, zegt de historicus Jürgs4 was 'datgene waar ze hier al maandenlang mee bezig waren'. Daaraan voegt hij toe dat 'aan de wonderbaarlijke waanzin de gewone waanzinnigen niets hebben bijgedragen'. Zij zetten de oorlog op de eerste Kerstdag voort en kwamen scheldwoorden te kort voor de lafaards die aan vrede durfden te denken.

Een van die 'gewone waanzinnigen' was A. Hitler, die in Wytschaete lag en zich openlijk van de verbroedering distantieerde5. Beierse en Franse infanteristen verlieten - er staat niet bij waar dit was, wel dat het 'massaal' was - de loopgraven, de jaszakken vol met ruilwaren. Samen liepen ze wijn en schnapps drinkend en rokend over het niemandsland. Ze sloegen elkaar op de schouder en riepen: 'Joyeux Noël' en 'Frohe Weihnachten'. Ze besloten onderling als broeders de komende dagen bij een bevel om te vuren omhoog te zullen richten zodat ze niemand zouden raken. Ze lieten elkaar ook foto's van hun gezinnen zien.

Vaak is het Kerstbestand tot in het nieuwe jaar voortgezet. Woedend waren alleen - naast de politici - de stafofficieren. Ze dreigden zelfs op hun eigen mensen te schieten, als ze niet onmiddellijk hun wapens weer oppakten en terugkeerden op hun posten6.

De Duitse student Rickmann vertelt hoe hij samen met de Fransen Kerstmis had gevierd: 'We dronken champage in het niemandsland. We rookten en we praatten. We hadden allemaal het gevoel dat we nu een einde aan de oorlog moesten maken. De generaals hoorden daarvan en vanaf dat moment hebben ze er alles aan gedaan om te voorkomen dat zoiets nog een tweede keer zou voorkomen7.

Op andere plaatsen zetten de Engelsen hun volkslied in, waarop het tegenover hen liggende Saksische regiment met applaus reageerde. Dan vroegen de supporters om 'It's a long way to Tipperary' te zingen, aan welke wens werd voldaan. Een eind verderop lagen Hannoveranen, die eerst angstig kenbaar maakten: 'we not shoot, you not shoot' en toen roepen ze dat ze een geschenk wilden aanbieden. Het bleek een kerstboom te zijn met aangestoken kaarsjes. Een soldaat klom uit zijn loopgraf en zette de boom voor de Engelse linie neer. Er werd geen schot gelost. Toen de Britten de boom hun loopgraven binnentrokken, ontdekten ze aan een tak onderaan een brief met het voorstel om een kerstbestand te sluiten8. Om daarover te onderhandelen zou men elkaar halverwege de linies ontmoeten. De wapenstilstand kwam tot stand.

Weer elders had een Engelse soldaat voorgesteld op Kerstavond en eerste Kerstdag de wapens te laten rusten om de doden te begraven. Daarna zouden zij met de Duitsers kunnen voeballen in het land tussen de loopgraven. Ze hadden wel op slechtere velden gespeeld9. Op zeer veel plaatsen knipten soldaten-kappers de haren van de tegenstanders10. De meest ontroerende berichten zijn door Jürs - koop dat boek en lees er uit voor - verzameld. Ze bewijzen dat de vredesbeweging aan het front veel en veel groter is geweest dan de tijdgenoten wisten. Bij Armentières hadden de soldaten al dagen vóór Kerstmis voorbereidingen getroffen. De daar liggende Saksen hadden chocolade cake naar de Engelsen geworpen met een brief waarin gevraagd werd of het haalbaar was op Kerstavond tussen 19.30 en 20.30 uur een bestand te vieren er ere van hun jarige kapitein, wie zij een serenade wilden brengen. Het verzoek werd ingewilligd. De Engelsen luisterden staande op de borsttweringen naar de keizerlijke muziek en applaudisseerden luid11.

Zo waren ook 'ergens aan het front' duizenden kleine denneboompjes bij de Duitse stellingen afgeleverd en speelde de regimentskapel nog om half drie in de ochtend het 'Home sweet Home' en 'God save the king' in een heldere vriesnacht midden in de oorlog12. Het moet mooier zijn geweest dan wat de engelen ooit  hebben gezongen. Het waren niet alleen de soldaten die zongen, ook officieren deden hier en daar mee. Ze lieten veel oogluikend toe en negeerden zo nodig de bevelen van de commandanten. Een veteraan vertelde 60 jaar later nog geëmotioneerd dat 'soldaten van beide kanten, die elkaar niets gedaan hadden en persoonijk geen vijanden van elkaar waren, die thuis allemaal ouders en vrouw en kinderen hadden, elkaar, terwijl het wonder van de Kerstnacht plaatsvond, de geboorte van Christus, cadeaus gaven. Ze drukten elkaar vriendschappelijk de hand in een nacht met een heldere sterrenhemel, door de lichtkogels aan beide fronten bijgelicht: een prachtig verlichte Kerstnacht. Volgens de Engelse generaal Gliechen waren alle soldaten uit hun loopgraven gekropen en liepen ze heen en weer met sigaretten en wensten ze elkaar een vrolijk Kerstfeest13.

Bij de Fransen was het idem sed aliter, precies hetzelfde dus. De Franse soldaat Morillon schreef aan zijn 'lieve ouders': 'Er gebeuren hier dingen die jullie niet zouden geloven. Ik zou ze ook niet geloofd hebben, als ik ze zelf niet gezien had. Eergisteren hebben Duitsers en Fransen hier elkaar voor onze loopgraven de hand geschud. Het is ongelooflijk'. Klokslag 12 die middag hadden de boches een wit doek omhoog gestoken en geschreeuwd: 'Camarades, Camarades, rendez-vous', een uitnodiging om elkaar te ontmoeten. Aan Duitse kant was men niet gretig. Niettemin verlieten enkele Fransen ongewapend met een officier voorop un loopgraven. Het is een van de weinige berichten over een wapenstilstand tussen Fransen en Duitsers. Fraternité was niet eervol en niet gewenst. Drie dagen later werden alle gemaakte foto's afgenomen14.

Er zijn van het Franse front gelukkig ook andere berichten. Tegenover het 246e Württembergse infanterie-regiment klonk uit een Frans loopgraf een tenorstem, die over het front zweefde. Niemand zag de zanger. Men hoorde alleen het lied dat hij zong over de geboorte van Christus. Het werd door een koor overgenomen en 400 mannen zongen nu eens hier en dan weer verder op het refrein mee. Een geweer zou de betovering hebben doorbroken. Niemand schoot echter. Het zou heiligschennis, godslastering geweest zijn15.

Ik wens U allen, dierbare landgenoten, een gezegend kerstfeest.


1 Jürgs 36
2 id.,79
3 Bull 658
4 Jürgs 106
5 id.95
6 id.190-8
7 id.423
8 id.47-9
9 id.54
10 id.76-7
11 id.73-4
12 id.56
13 id.67
14 id.74-5
15 Vredd.83-4
Bull, S. French warfare. Lodon 2003
Jürgs, M. Kleine vrede. Amsterdam 2003





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander