Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Het einde van de monarchie?
Hans Vogel

Onlangs stelde Kees Lafeber in een groot stuk geheel accuraat vast, dat de Nederlandse monarchie in een diepe crisis verkeert. De ooit zo brede steun voor de monarchie is al geruime tijd zienderogen aan het afkalven. Dat komt aan de ene kant doordat verschillende familieleden zich gedragen als olifanten in de porceleinkast en zich niets aantrekken van de gevoeligheden van de Nederlandse burgerij. Dat kan ook niet anders. Sinds de familieleden 'gewoon' zijn gaan doen is de magie van de monarchie in rap tempo verdwenen. Aan de andere kant is de crisis van de monarchie een gevolg van de algehele systeemcrisis die inmiddels steeds manifester wordt.

Het tegenwoordige Nederlandse politieke systeem is opgebouwd na de Tweede Wereldoorlog en rust op drie pijlers (een soort heilige drie-eenheid) die elkaar onderling versterken en ondersteunen:

  1. De sociaaldemocratie. Hiermee doel ik zowel op de PvdA als op de welvaartsstaat en zijn waardenstelsel. Dat stelsel omvat het hele spectrum van politieke correctheid tot het sociale gedrag van grachtengordeldieren en hun provinciale naäpers. De waarden van de sociaaldemocratie worden uitgedragen door de meeste media, van NRC-Handelsblad tot het NOS-Journaal.

  2. De monarchie, te beschouwen als hoeksteen van het systeem.

  3. De betrekkingen met de VS, vastgelegd in NATO, OECD, WHO, WTO, IMF, Wereldbank, OECD en andere internationale organisaties. Aangespoord door de gemeenschappelijke angst voor het communisme, is die samenwerking in de loop der jaren steeds inniger geworden, ook toen het communisme na de Val van de Muur al snel ineenstortte.

De onderlinge samenhang tussen de pijlers is dermate sterk, dat wanneer één pijler wordt beschadigd, de andere automatisch ook worden aangetast. De hachelijke situatie waarin de monarchie zich thans bevindt, is het gevolg van een rottingsproces in pijler 1, de sociaaldemocratie en een sluipende aantasting van pijler 3, de betrekkingen met de VS.

De Val van de Muur in 1989 en het einde spoedig daarna van het 'reëel bestaande socialisme' betekende niet, zoals Francis Fukuyama veel mensen heeft doen geloven, het einde van de geschiedenis, maar veeleer de terugkeer van de geschiedenis. Zolang de 'Koude Oorlog' namelijk duurde, kon het kapitalistische systeem in het Westen het zich niet permitteren al te hardvochtig te zijn. Het kapitalisme moest zich wel een menselijk gezicht aanmeten en een breed sociaal vangnet in stand houden, omdat anders het gevaar op de loer lag dat bijvoorbeeld arbeiders sympathie zouden gaan opvatten voor het communisme. De sociaaldemocraten waren daardoor de ideale bondgenoten van de VS in hun strijd tegen het communisme.

Door de Val van de Muur waren de sociaaldemocraten in heel Europa aanvankelijk totaal in verwarring gebracht. Wat moest voortaan hun positie zijn? Zij kozen voor een onmogelijke spagaat: met de mond bleven zij de beginselen belijden van de sociaaldemocratie, maar zonder uitzondering omarmden zij het kapitalisme in zijn bruutste variant, namelijk het neoliberalisme. In Engeland heeft Blair de welvaartsstaat geheel ontmanteld en zijn land omgetoverd tot een gemoderniseerde variant van de oude DDR. In Nederland werden de sociaaldemocraten ook allemaal fervente neoliberalen. Net als de overige Europese sociaaldemocraten werden de PvdA'ers ordinaire baantjesjagers, verzamelaars van commissariaten en verraders van hun oude idealen.

In 1999 werd het verraad van de PvdA aan haar oude, sociaaldemocratische idealen (pacifisme) bezegeld, toen PvdA-leider Wim Kok, gesteund door de NRC en andere pilaren van de sociaaldemocratie, Nederland liet deelnemen aan de aanvalsoorlog tegen Joegoslavië (Servië). Zo werd het ooit neutrale, vredelievende Nederland medeplichtig aan de massamoord op 6.000 Serven en de totale vernietiging van de infrastructuur van een soevereine staat, die Nederland niets had misdaan en die de Nederlandse belangen op geen enkele manier had geschaad.

Zoiets kan niet ongestraft gebeuren. Op de een of andere manier wordt er altijd een prijs voor betaald. De crisis in de Nederlandse sociaaldemocratie (en de politieke fouten die als gevolg daarvan zijn gemaakt), zijn dan ook de beschouwen als de verklaring voor de opkomst en populariteit van Pim Fortuyn. Deze voormalige PvdA'er had als geen ander de vinger aan de pols van wat het 'gewone volk' dacht en voelde. Het is typerend dat het juist de PvdA'ers en hun satellieten (GroenLinks, D'66) waren, die Fortuyn het meest verafschuwden. Logisch, want zij zagen scherp in dat Fortuyn het politieke speelveld innam dat zij ooit onbedreigd als het hunne hadden kunnen beschouwen. Het systeem had dan ook geen andere keus dan Fortuyn uit de weg te ruimen, en dat is zonder enige twijfel gebeurd zo niet op instigatie dan toch met medeweten van de sociaaldemocratie.

Maar door Fortuyn te liquideren kon de rot van het systeem niet tot staan worden gebracht. Juist door aanvankelijk te ontkennen of niet in te zien wat er aan de hand was, werd het systeem onherstelbare schade toegebracht. De sociaaldemocratie heeft steeds hardnekkig ontkend dat er iets aan de hand is en blijft dat eigenlijk doen tot op de dag van vandaag. De geniepige aanvallen op de PVV van Wilders, die in de voetsporen is getreden van Fortuyn, bewijzen dit. De sociaaldemocratie wil maar niet inzien dat de moeilijkheden waarin zij verkeert, aan haarzelf te wijten zijn, niet aan Wilders. Dat geldt voor zowel de PvdA als voor bijvoorbeeld NRC-Handelsblad en de andere sociaaldemocratische media.

De sociaaldemocratie heeft haar eigen positie voorts nog eens extra verzwakt door zich stelselmatig en met veel nadruk te presenteren als voorvechter, woordvoerder en beschermer van de grote moslim-minderheid in Nederland. Daardoor heeft de vooral PvdA heel veel kiezers verloren, die juist in hun dagelijkse leven veel last ondervinden van het dikwijls ontoelaatbare en provocerende gedrag van jonge moslims.

Doordat de positie van de sociaaldemocratie steeds benarder is geworden, zien ook de VS in, dat zij hun trouwste bondgenoot in Nederland aan het verliezen zijn. Sowieso is de greep van de VS op Europa als geheel aan het verzwakken, als gevolg van de economische wereldcrisis. Die greep was al minder geworden doordat de dreiging van het communisme plotseling was weggevallen toen in 1991 de Sovjet-Unie ineenstortte. Een en ander betekent dus dat ook de derde pijler van het Nederlandse politieke systeem is aangetast.

Het was dus hoe dan ook onvermijdelijk dat vroeg of laat ook pijler 2, de monarchie, aangetast werd. De laatste jaren heeft de oude mevrouw von Amsberg zich in haar openbare uitlatingen (kersttoespraken) ondubbelzinnig uitgesproken tegen Geert Wilders en heeft zich aldus politiek gecompromitteerd. Inmiddels is het dan ook zover dat de schade aan de monarchie niet langer te beperken is.

Maar het moet worden betwijfeld of de monarchie uiteindelijk zomaar vanzelf zal verdwijnen, zoals Lafeber suggereert.

Wie naar de geschiedenis kijkt, moet constateren dat een monarchie nooit zonder geweld verdwijnt of kan worden afgeschaft. De val van de monarchie gaat altijd gepaard met geweld in de vorm van een bloedige revolutie, een burgeroorlog of een buitenlandse oorlog. Dat geweld vindt dan plaats vóór, tijdens, of na afloop van de systeemverandering.

Toen Nederland indertijd de monarchie inruilde voor de republiek (1581), ging dat gepaard met een grote uitbarsting van geweld. De Tachtigjarige Oorlog was een burgeroorlog en tegelijkertijd een bevrijdingsoorlog. De onafhankelijkheid van de VS (1774-1783), die tevens de overgang betekende van monarchie naar republiek, was een bloedige en gewelddadige aangelegenheid. Hetzelfde geldt voor de onafhankelijkheid van Spaans-Amerika (1810-1826). Ook hier werd de monarchie ingeruild voor de republiek en ook hier werd lang en hevig gevochten. Alleen Brazilië, dat in 1822 onafhankelijk werd als keizerrijk en dus de monarchie behield, kende geen burgeroorlog of onafhankelijkheidsoorlog. Maar toen het keizerrijk in 1889 werd afgeschaft, ging dat wel degelijk met een geweldsuitbarsting gepaard. De voorbeelden liggen werkelijk voor het oprapen en steeds blijkt maar weer dat de monarchie niet is af te schaffen zonder revolutie of zonder geweld. In 1789, 1848 en 1870 werd in Frankrijk de monarchie ten grave gedragen en steeds ten koste van minstens duizenden doden. Iedereen weet dat de Russische revolutie van 1917 die een einde maakte aan de heerschappij van de Tsaren, en de daaropvolgende burgeroorlog een ongekende explosie van geweld zijn geweest. Miljoenen hebben met hun leven betaald voor de verandering van politiek systeem. Ook in Duitsland en Oostenrijk (1918) zijn de keizers verdwenen met achterlating van plassen bloed en stapels lijken. En wat te denken van de Spaanse burgeroorlog (1936-39), die ook de monarchie als inzet had? Evenmin is het een puur westers verschijnsel dat de monarchie alleen met bloedvergieten kan worden afgeschaft. Wat te denken van China (1911), Ethiopië (1974-77) of Iran (1979)? Steeds hebben duizenden (om het maar bescheiden uit te drukken) hun leven gelaten voor de instelling van de republiek.

Ik ben dus bang dat ook Nederland niet zal kunnen ontkomen aan die realiteit.

Het einde van de monarchie in Nederland is volgens mij ook onafwendbaar, maar het gevaar komt in eerste instantie niet zozeer van binnenuit, maar van buitenaf. En wel uit Europa. Door de ondertekening van het Verdrag van Lissabon krijgt Europa dan uiteindelijk toch nog, in het geniep, dat misbaksel van een 'grondwet.' Spoedig zal blijken dat een politiek systeem van vier bestuurslagen onwerkbaar is. Het lokale niveau (gemeenten) is essentieel en kan niet worden uitgevlakt. Geen enkel systeem kan het stellen zonder dit laagste niveau. Dan is er het regionale niveau. Voor het welslagen van het Europese experiment is dit niveau eveneens onmisbaar. Alleen op die manier namelijk kunnen de vaak eeuwenoude nationale tegenstellingen worden opgeheven, door bijvoorbeeld aparte regio's te creëren over de oude nationale grenzen heen. Blijft over het nationale niveau, dat op den duur de enige bedreiging zal blijken te vormen voor het voortbestaan van het Europese gedrocht. Die nationale staten zal 'Europa' dus uiteindelijk moeten bestrijden, al was het alleen maar om zijn eigen voortbestaan veilig te stellen. Dat betekent dus dat de nationale staat zal moeten verdwijnen, en daarmee automatisch de monarchie in de paar Europese staten waar die nog bestaat.

Op vreedzame manier is een dergelijk belangenconflict niet op te lossen. Dat kan alleen maar met geweld. Tenzij de familie alsnog de ernst van de situatie beseft en uit zichzelf opstapt. Maar de geschiedenis kent bitter weinig voorbeelden van een dergelijk gedrag. Ik ben er vooralsnog geen tegengekomen.

Dr. H. Ph. Vogel (Hans), profesor titular, ESEADE Buenos Aires.
Hans Vogel is historicus en Latijns-Amerika-deskundige en schrijver van verschillende boeken waaronder 'De geschiedenis van Latijns-Amerika'.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander