Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Hard Leers?
de webredactie

Op het gevaar af weer gedonder met de Volkskrant te krijgen - waar Pro Republica overigens nog steeds middenin zit - willen we toch een visie van Gerd Leers becommentariëren. Daartoe citeren wij een stukje uit de krant van gisteren, en om het verwijt te vermijden een tekst uit het verband te trekken ziet u het fragment hiernaast in gescande vorm. Maar doet u ons a.u.b. een lol: als u het hele artikel wilt lezen, klik dan hier om het bij De Volkskrant voor € 1,30 te kopen. Anders verwijzen wij u bij dezen naar de papierbak om te zoeken naar de krant van gisteren.

Welaan dan, Gerd Leers spreekt zich uit, enkele weken nadat hij als burgemeester van Maastricht het veld moest ruimen omdat hij de schijn tegen had in verband met een buitenlandse vakantiewoning. Maar inhoudelijk is het niet eens zo relevant; waar het hierom gaat is Leers' reflectie op het burgemeesterschap dat in Nederland aan slechts één van de twee republikeinse voorwaarden voldoet.

 Om u die nog even in herinnering te brengen:

  1. Iedereen met politieke zeggenschap behoort gekozen te zijn.

  2. Iedereen behoort aangesproken te kunnen worden op zijn doen en laten.

Dit is het republicanisme in een notendop. Hieraan kun je precies zien waaraan het schort in ons constitutioneel-monarchale bestel: ons staatshoofd heeft als lid van de regering politieke zeggenschap (ook al mogen we niet weten hoe groot die is en waar die nu precies uit bestaat - het kan dus evengoed ook invloed zijn), en ons staatshoofd is tegelijkertijd politiek onschendbaar. De combinatie van politieke invloed - of zeggenschap - met die immuniteit is wat ons republikeinen het meest tegen de borst stuit. Deze rare, irrationele, maatregel is ooit door Thorbecke bedacht om de bestuurlijk onzekere en labiele factor van erfopvolging enigszins te stabiliseren. Immers, je weet maar nooit wat er nu weer uit die oranje-wieg tevoorschijn gaat komen en waar vele kabinetten decennia lang constitutioneel aan vastgeklonken zullen worden. De geschiedenis heeft laten zien dat er vreemde snuiters tussen kunnen zitten die op buitengewoon overtuigende wijze hebben bewezen zeer ongeschikt te zijn voor het constitutioneel koningschap. Daar begint het geklooi met 'kundige adviseurs' rondom een politiek immuun lid van de regering, dat alleen maar efficiënt kan handelen onder voorwaarde dat in volledige discretie te doen. En ziedaar het intrinsiek obscure aspect van de constitutionele monarchie.

 

Maar dat staat niet op zich. Omdat ons staatshoofd niet gekozen is, ontbreekt vanzelfsprekend ook een democratisch gelegitimeerd mandaat. Het systeem van onze parlementaire democratie waarborgt de steun van een kamermeerderheid aan de zittende coalitie. Als uitzondering hierop geldt het regeringshoofd, dat er zit omdat hij of zij toevallig ooit uit een bepaalde baarmoeder kroop. Ter substitutie van dat ontbrekende democratische mandaat wordt er dus gewerkt aan populariteit en verft men af en toe een schuurtje of fietst wat door Afghaanse blubber. Niettemin gaat de politieke zeggenschap of invloed onvermijdelijk gepaard met verantwoordelijkheid voor het handelen. In de perceptie van de West-Europese burger wordt dat - althans na de Verlichting - redelijk gevonden: iemand die handelt, draagt daar vanzelfsprekend ook de verantwoordelijkheid voor. Als zodanig vindt de republikein de politiek handelende, maar tegelijkertijd onschendbare koning onredelijk, en de monarchie als politiek systeem onbegrijpelijk en irrationeel.

Het CDA is zich, bij monde van Gerd Leers, op gemeentelijk politiek niveau ten volle bewust van de onredelijke assymetrie binnen het benoemde ambt van burgemeester. Van de burgemeester wordt immers verwacht dat hij of zij politiek handelt én daarvoor de verantwoordelijkheid draagt terwijl de steun in de gemeenteraad allerminst vanzelfsprekend is. Anders dan bij de wethouders, die daar wél op politieke steun kunnen rekenen. In wezen kun je dus maar twee kanten op:

  1. Maak de burgemeester onschendbaar, door de ambstdrager in te bouwen in 'kundige adviseurs' en draag de verantwoordelijkheid over op de wethouders. Eventueel kan het burgemeestersambt dan ook erfelijk gemaakt worden.

  2. De burgemeester stelt zich verkiesbaar met een programma en laat zich aan het eind van zijn of haar ambsttermijn daarop afrekenen.

Het moge duidelijk zijn dat alternatief [1] als uitverkleinde versie van het constitutioneel koningschap dezelfde irrationele en obscurantistische aspecten op gemeentelijk bestuurlijk niveau zou introduceren en te idioot is om alleen al te overwegen. Dat doet ex-burgemeester Leers dan ook niet, integendeel,- hij meent dat het burgemeestersambt vanwege het onvermijdelijke paar 'handelen + verantwoordelijkheid' gedragen zou moeten worden door een kiezersmandaat en dus voor een bepaalde termijn gekozen zou moeten worden. En na die periode moet er volgens hem een moment van afrekenen komen. Zo werkt dat namelijk in een democratie.

Daarom is het des te merkwaardiger dat juist het CDA, deze quasi(?)-confessionele partij, wél hardop durft te pleiten voor een democratisch legitiem mandaat voor de hoogste gezagsdrager op gemeentelijk niveau, maar zich zo verkrampt protectionistisch opstelt wanneer het gaat om het hoogste bestuurlijke ambt op landelijk niveau.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander