Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Erfopvolging
de webredactie

Volgens de grondwet wordt het koningschap erfelijk vervuld door de wettige opvolgers van Koning Willem I, Prins van Oranje-Nassau1. Iedereen ziet onmiddellijk in dat deze regeling op gespannen voet staat met (onder andere) het allereerste artikel van diezelfde grondwet, waarin immers wordt bepaald dat 'allen die zich in Nederland bevinden, in gelijke gevallen gelijk worden behandeld'. Onder de redenen op grond waarvan niet gediscrimineerd mag worden, staat bij ons 'geboorte' niet expliciet genoemd, maar dat is in de Europese grondwet wél het geval. Oneerlijk, inconsistent - geef het een naam: we hebben ermee te maken. Wie wat verder in onze grondwet bladert, ontdekt dat er behalve het eerstgeboorterecht bovendien nog wat noodvoorzieningen van gelijkdelend erfrecht zijn getroffen. Als zodanig heeft de familie het inderdaad fraai voor elkaar, en aan ons nu de taak te proberen daar maar weer 'ns vanaf te komen.

 



Johan de Witt: Deductie (1654) 

In de allervroegste politieke entiteiten in het grijze Germaanse verleden probeerden clans het kapitaal - en dus de macht - vaak binnen de families te houden, om daarmee dynastieën te kunnen vestigen. 'Probeerden', want zo vanzelfsprekend was erfopvolging niet. In de oudheid was het namelijk de gewoonte koningen te kiezen. Dit gebruik ziet men zelfs al in de bijbel, waar Saul, de eerste koning van het volk van Israël, ook door het volk gekozen werd. Opmerkelijk is dat volgens deze bijbelse vertelling2 degene die de opdracht gaf om de koning te kiezen nota bene God zélf was, die daarmee blijk gaf van de meest elementaire democratische noties. Misschien wel daarom brachten de monarchen zichzelf vanaf het prille begin in verband met de goden. Dat had meerdere voordelen: enerzijds verschafte het een principieel onverifieerbare legitimatie voor hun positie en macht, terwijl het anderzijds uitdrukking gaf aan de onbescheiden wijze waarop monarchen zich überhaupt plegen te presenteren. De deftige en arrogante attitude zoals wij die heden ten dage bijvoorbeeld bij de familie Van Amsberg aantreffen vindt aldus hierin zijn oorsprong. De reden waarom mevrouw Van Amsberg zich met 'majesteit' wil laten aanspreken is niet louter en alleen gelegen in het feit dat zij aan hoogmoedswaanzin lijdt; het is tegelijkertijd te begrijpen als een verwijzing naar de mythische en obscure aspecten van lang vervlogen tijden die van ver voor de vroeg-middeleeuwse monarchie stammen3. Als zodanig zijn de uitgelekte plannen van de Britten om nu eindelijk het Hogerhuis af te schaffen, waar men sedert de middeleeuwen op grond van koninklijke benoeming of erfopvolging zetelt, ook als een historische onvermijdelijkheid te begrijpen.

 ¶

Bezwaarlijk tegen de erfopvolging is vanzelfsprekend het gokelement, dat op het allerhoogste bestuurlijke niveau ronduit onwenselijk is. Je weet domweg niet of succes erfelijk bepaald is, zo simpel is het. Niemand weet immers wat voor bestuurlijk talent er als volgende uit de koninklijke baarmoeder tevoorschijn zal kruipen, maar binnen het Nederlandse politieke stelsel zitten daar dan vervolgens wel meerdere kabinetten grondwettelijk aan vastgeklonken. Iemand als Johan de Witt had dat haarscherp in de smiezen, en meende dan ook 'Dat in een vrye Republijcque niemant door gheboorte eenich recht heeft tot hooge digniteyten'. Anders geformuleerd: erfopvolging voor het hoogste bestuurlijke ambt is gewoonweg instabiel. Het kan goed gaan, maar ook buitengewoon slecht. Dit is dan ook het moment dat het 'pappen & nathouden', bij wijze van bestuurlijke stabilisator, wordt geïntroduceerd. De erfelijke vorst wordt niet alleen uit het zicht gehouden en totaal afgeschermd, maar bovendien politiek onschendbaar verklaard, ofschoon hij of zij wél deel uitmaakt van de regering - sterker nog: aan het hoofd ervan staat. De vorst wordt daarom vervolgens omringd door een hele horde 'kundige adviseurs', en zo strompelt iedere monarchale rollatorregering in zijn eigen stijl en op zijn eigen wijze voort.

 

Kroonprins Filip zou 'een goede vorst zijn, wanneer hij goed omringd is...'

Maar er zit ook een haastwel natuurlijke regressie in het erfopvolgingsbeginsel. In deel 7 van de artikelenreeks 'argumenten voor de republiek' analyseert Bob Elbracht het argument 'ze zijn zo lekker gewoon gebleven'. Aan de hand van tal van voorbeelden wordt daarin aangetoond hoe, naar verloop van tijd zo'n bestuurlijke dynastie steeds verder weg komt te staan van de werkelijkheid. Uiteindelijk, na een aantal generaties, resulteert dat in een individu dat volkomen losgezongen is van elk realiteitsbesef, dat altijd naar de mond wordt gepraat, waarvoor iedereen buigt als een knipmes, nimmer wordt tegengesproken4 en altijd in de kiezende positie verkeert. En dat alles zonder enige verdienste en zonder enige prestatie te hebben en hoeven geleverd.
De zogenaamde 'Gouden Eeuw' van het antieke Romeinse Rijk was ook niet toevallig de periode van de zogenaamde adoptiefkeizers, die duurde tot aan het bewind van Marcus Aurelius5. Toen deze laatste besloot zich door zijn zoon te laten opvolgen, een door-en-door verwend jongetje, ging het vanzelfsprekend meteen weer mis.
Zoals België op dit moment aanhikt tegen de troonsbestijging van kroonprins Filip en Nederland indertijd opgezadeld zat met een idioot als Willem III6, hoeven het niet altijd zulke halve garen te zijn: het milieu alleen al garandeert reeds een verknipte figuur die - in elk geval sociaal en materieel - permanent de weg kwijt is.
En zóiets zetten wij willens en wetens aan het hoofd van iedere regering.

 ¶

De republikeinse kernvraag is en blijft natuurlijk: waarom - in 's hemelsnaam - doen wij onszelf dit aan?

 

 


1 Er zijn momenteel drie dragers van de titel 'Prins van Oranje': één in Frankrijk, één in Duitsland en één in Nederland. Met dit wetsartikel heeft Wilhelmina ervoor gezorgd dat de erfopvolging in Nederland voorbehouden bleef aan alleen de Nassause erfgenamen.

2 1 Sam. 8:18-22

3 De gebruikelijke aanspreektitel voor een middeleeuwse vorst was 'Heer' of 'Sire'.

4 Paul Witteman vroeg aan Willem-Alexander of hij het niet vervelend vond om altijd goedkeuring en complimenten te krijgen. 'Nee hoor', zo luidde zijn antwoord, 'bij werkbezoeken kregen zijn gesprekspartners tevoren de instructie dat ze hem moesten tegenspreken'.

5 Een onbegrijpelijke fout van deze, anders zo wijze, keizer om zich door zijn zoon Commodus te laten opvolgen.

6 Download hier 'Uit het leven van koning Gorilla'.




ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander