Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Enquête-terreur
de webredactie

30-April hysterie

Nederlandse staatsburgers bezig de samenbindende functie van het Huis van Oranje-Nassau te beleven

Voor wie de baas wil zijn in een democratie zit er eigenlijk maar één ding op: je verkiesbaar stellen en dan heel hard je best doen om kundig en sympathiek gevonden te worden. Als het dan allemaal een beetje mee zit, dan wordt je daadwerkelijk ook de baas. Voor een tijdje althans, want zo werkt dat nu eenmaal in een democratie. Maar voor wie niet zijn best wil doen en zijn mogelijke onkundigheid verhult, maar in een democratie tóch de baas wil zijn, zit er niets anders op dan maar te proberen sympathiek gevonden te worden. Nu staan die twee aspecten - kundigheid en sympathie - een beetje op gespannen voet met elkaar. Althans, wanneer mensen als Beatrix of Willem-Alexander zoveel mogelijk afgeschermd worden is die kundigheid moeilijk te beoordelen. Daar zal het volk maar moeten vertrouwen op wat vage verhaaltjes die de ronde doen. Resteert dus de sympathie. Eenmaal hier aanbeland is het domein van de ratio definitief verlaten en betreden wij het schimmige gebied van de emotie die bespeeld gaat worden. Gebeurt dat, zoals nu het geval is, op campagneniveau dan krijgt het al gauw propagandistische trekjes. Boeken, films, tijdschriften, reportages - je kunt het zo gek niet bedenken - elk beschikbaar middel wordt in stelling gebracht om de sympathie voor de familie bij het volk te forceren. Blijven we echter wel zitten met de vraag: hoe meet je nu zoiets als sympathie? Stemmen kun je tellen, en getallen kun je vergelijken. Maar sympathie is niet gemakkelijk meetbaar, want wat zich in het domein van de emotie bevindt laat zich niet zo eenvoudig kwantificeren - net zomin als een moeder aan de hand van variabele parameters in een algebraïsche formule numeriek zou kunnen uitdrukken van welk kind zij het meeste houdt.

 

Welnu, daar hebben we dan de enquête voor. Het hoogste bestuurlijke ambt in Nederland wordt namelijk niet gedragen door een kiezersmandaat, maar door een populariteitspeiling. Écht waar. Men doet een steekproef onder een bepaalde populatie en noemt die representatief voor de gehele bevolking. Nu zou je zeggen dat enquête-uitslagen best wel betrouwbaar kunnen zijn, mits er tenminste aan de volgende voorwaarden is voldaan: ten eerste moet de populatie groot genoeg zijn - een enquête onder slechts een handjevol mensen heeft geen enkele betekenis voor de gehele bevolking - en ten tweede moet de steekproef gehouden worden onder een dusdanige diversiteit van bevolkingslagen dat die representatief genoemd kan worden voor de gehele bevolking.
Maar er is meer aan de hand met enquêtes. Ze pretenderen niet alleen de mening weer te geven voor een grotere groep, het heeft bovendien ook een zekere voorspellende waarde. De enquête fungeert, zo gezegd, als een selffulfilling prophecy. Wie kennis neemt van zo'n enquête-uitslag neigt veelal zich daaraan te conformeren. Zo kon het bijvoorbeeld gebeuren dat De Telegraaf in chocoladeletters in 2001 kopte 'Nederland heeft geen enkele behoefte aan een discussie rondom Máxima's vader', met als gevolg daarvan dat men ineens 'geen enkele behoefte aan een discussie rondom Máxima's vader' had. Maar daar houdt het niet bij op. Niet alleen doorgewinterde monarchisten, maar ook vrijetijdsrepublikeinse parlementariërs zoals Ronald van Raak ontlenen aan zo'n enquête-uitslag politieke betekenis en gaan dan van de weeromstuit ineens allerlei wartaal uitslaan: 'Het Nederlandse volk wil nu eenmaal een monarchie' alsof die zogenaamde 'wil' op legitiem-democratische wijze tot stand gekomen zou zijn.

De afgelopen week hield het televisieprogramma EénVandaag van de publieke omroep weer eens zo'n enquête op zijn website, waarvan we ongetwijfeld tijdens koninginnedag de uitslag te horen zullen krijgen. Wederom zal het resultaat zijn dat 'een overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking de monarchie steunt', dat 'Máxima het populairste lid van het koninklijk huis is', dat 'Nederland vindt dat Beatrix nog een poosje moet blijven zitten' en dat 'Nederland vindt dat Willem-Alexander alleen maar ceremoniële taken zou mogen vervullen' plus nog wat verplichte banaliteiten over de mooiste schoenen en meest exotische hoeden. U vraagt zich wellicht af hoe het toch mogelijk is dat er iedere keer weer zo'n zelfde uitslag uit de hoge hoed wordt getoverd?

 


 

Nou, zegt u het maar: wat bent u liever, doof of blind? Om te beginnen deugt er van de vooronderstelling in deze vraag helemaal niets. Ik wil namelijk nóch Willem-Alexander nóch Beatrix als staatshoofd, maar daarentegen weet ik het wél en ik heb bovendien ook nog eens een mening. En wel een héle duidelijke. Maar mijn keuze staat er niet bij, zelfs niet eentje die er maar bij in de buurt komt. Wat nu? Tja, als ik 'Weet niet/geen mening' invul, dan kan daaruit begrepen worden dat ik ze allebei zó vreselijk goed vind, dat ik gewoon geen keuze kan maken. Maar er kan ook uit begrepen worden dat het mij om het even is wie van de twee ons staatshoofd is; ik vind het allemaal wel best zo. Bovendien is de vraag niet alleen ondeugdelijk, hij is nog hondsbrutaal ook. 'Als u zelf zou mogen kiezen...' Nou wordt -ie helemáál mooi! Juist omdát ik wil kiezen, maar niet kán en mág, ben ik republikein. Zelfs bij de doodlopende weg van een ceremonieel koningschap blijft er altijd iemand van deze rare familie staatshoofd, en dat wil ik helemaal niet. Dus wat kan ik invullen? Geen flauw idee. Als ik de enquête afbreek dan wordt het sowieso een uitslag van zogenaamde 'kiezers' tussen Willem-Alexander of Beatrix, maar ga ik daarentegen door met het 'Weet niet/geen mening'-alternatief, dan verklaar ik mij mogelijk impliciet akkoord met de monarchie. Voor wie wil muggenziften - en dat wil ik vanzelf wel na zo'n ondeugdelijke vraag - kan ook nog eens vallen over het suggestieve 'het liefst'. Er wordt geen mogelijkheid geboden om uit slechte alternatieven te kiezen (nou, als 't dan tóch mot, doe dan in godsnaam Beatrix maar...),- neen, mijn antwoord is mijn liefste keuze.

 


 

Alweer zo'n fijne. En wat nou, als ik toevallig van mening ben dat Beatrix helemaal nooit 'plaats moet maken voor Willem-Alexander als koning' in die zin dat ik nóch het een nóch het ander wil? Ik wil helemaal geen monarchie, dus geen koningin, geen koning, evenmin een opvolger, niet dit jaar, niet over tien jaar, ook niet wanneer Beatrix denkt eraan toe te zijn en zelfs niet wanneer zij doodgaat. Net als bij de vorige vraag geldt: ik weet het wél en ik heb wél een mening. De enquête afbreken is netzomin een optie als dan maar kiezen voor 'Weet niet/geen mening'. Door niet mee te doen met de vragenlijst sta ik sowieso met mijn mening buitenspel, maar wanneer ik - in godsnaam dan maar - invul dat ik het niet weet of er geen mening over heb, dan kan dat weer worden uitgelegd alsof het mij niet uitmaakt wanneer Beatrix het stokje aan haar zoon overdraagt. De angel in deze ondeugdelijke vraag zit 'm in het woordje 'wanneer'. De vraag is namelijk niet óf ik het goed vind dat Beatrix het stokje overdraagt (en wat ik ervan vind dat zij dat stokje überhaupt bezit), maar wannéér ik dat goed zou vinden. Dát ik het goed vind ligt reeds in de vraagstelling besloten. Vanwege dat woordje zou ik zelfs niet met 'nooit' kunnen antwoorden, want dan zou dat weer begrepen kunnen worden als zou ik Beatrix het liefst altijd als staatshoofd zou willen behouden.

 


 

Moe wordt je d'r van... Ik vind dat mevrouw Beatrix geen politieke invloed mag hebben - ik zou werkelijk niet weten op grond waarvan - maar ik wil ook niet dat zij zich moet beperken tot ceremoniële functies, want ook daarvoor weet ik geen enkele zinnige reden te bedenken. Zoals u ziet heb ik wederom wél een mening en weet ik het wél: ik wil een republiek met een gekozen staatshoofd. In een moderne democratie lijkt mij dat niet teveel gevraagd, want het is bestuurlijk transparanter en degene die tijdelijk de functie van staatshoofd bekleedt kan dan na de gestelde termijn worden afgerekend op zijn of haar prestaties. Maar de publieke omroep biedt slechts de keuze uit een monarchie of een monarchie, en wie die keuze niet kan of wil maken weet het kennelijk niet of laat het volkomen koud. Welnu, ik weet het wél en evenmin laat het mij koud. Bepaald niet, zelfs.

 

 

Nog eentje dan. Bij deze variant is er niet zozeer sprake van een ondeugdelijke veronderstelling, want hier is het mij werkelijk om het even. Opmerkelijk is overigens de plotselinge betekenisverandering van de keuze 'Weet niet/geen mening', ofschoon er nog steeds geïnterpreteerd kan worden dat ik ze allemaal even geweldig vind en geen keuze kan maken. Maar het laxerende bestanddeel van deze vraag zit 'm in de kwalificatie 'favoriet'. Alleen daarom al zet ik het op een rennen naar het dichtsbijzijnde toilet. Welke halve gare bij de EénVandaag-redactie heeft het in zijn zulthoofd gehaald om mij de vraag voor te leggen wie van dit rijtje mijn favoriet is? Wat kan de burger hier nog met goed fatsoen op antwoorden? Als iemand zo'n blonde kleuter wel vertederend vindt, of Petra's extreme make over een knap staaltje vakmanschap of die pianerende nepprofessor best wel amusant, spreekt die dan meteen zijn voorkeur uit voor zijn of haar favoriet?
Rot op, met die ongein.

Ik wens mijn mederepublikeinen vrijdag veel sterkte en wijsheid toe, en wie de juichende uitslagen over de 'onlangs gehouden enquête onder een representatieve groep Nederlanders' aanhoort, of Ronald van Raak in de Tweede Kamer hoort blaten dat 'Nederland nu eenmaal een monarchie wil' weet nu waar die bakerpraatjes vandaan komen: van verkeerde vragen krijg je nu eenmaal verkeerde antwoorden.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander