Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Argumenten voor de republiek, deel 4
Bob E1bracht

'De familie van Oranje is een eenheidscheppende factor voor de Nederlandse samenleving'

Hoewel ik eigenlijk nog niet van plan wat dit vierde deel te schrijven, gaf het artikel van Prof. Lafeber voldoende aanleiding om er eerder aan te beginnen. Om maar meteen met de deur in huis te vallen: dit argument hoort men verreweg het meest en bovendien in allerlei verschillende varianten, en: ik erger mij er kapot aan. Al jaren. De reden waarom ik u dit opbiecht is dat ik in het tweede deel van deze serie aangaf dat het de voorkeur verdient om het floret te hanteren in plaats van er met het zwaard op los te hakken. Maar als iemand met deze wollige lariekoek aan komt zetten om de monarchie te rechtvaardigen lukt dat - mij althans - eenvoudigweg niet.

Op de sofa
Om te beginnen ga ik dus maar even bij mijzelf op de sofa liggen en vertellen wat mij zo mateloos aan dit argument stoort. Voordat ik daar aan toe kom wil ik als eerste mijn opponent er even aan herinneren dat die lui helemaal niet van Oranje zijn. Ze heten 'Der Nederlanden' van hun achternaam, en zijn genetisch net zo weinig van Oranje als u en ik. Ze hebben gewoon een titel geërfd omdat die in de boedel van Stadhouder Willem III zat, tussen het serviesgoed en de staande schemerlamp. Dat die lui zo nodig willen patsen met die titel is nog tot daaraan toe, maar dat er dan ook nog lieden zijn die zich willens en wetens met open ogen door deze over het paard getilde staatsparasieten laten besodemieteren en er dan ook nog eens naar óp gaan kijken, gaat mijn verstand en voorstellingsvermogen te boven. Zo, dat lucht tenminste op. Nu dan eindelijk naar het artikel.

Taal als vuilnisbak
Zoals ik hierboven aangaf is dit de kameleon onder de argumenten, en niet zonder reden. Het is namelijk zó vaag, dat het nauwelijks nog iets betekent. Alledaagse taal kan aangescherpt worden waardoor het enerzijds aan betekenis wint en anderzijds aan intentionaliteit verliest en omgekeerd; maar taal kan ook als een vuilnisbak gebruikt worden om onaffe gedachten in te gooien, met betekenisverlies als gevolg en alles even waar als onwaar wordt. Precies om die reden zie ik dan ook geen kans dit argument met de floret te pareren, maar kan ik mijn opponent slechts uitroken en opjagen tot hij van ellende niet meer weet waar hij het moet zoeken. Want dit is mijn strategie bij dit argument: ik eis volledige duidelijkheid, bijt mij daar geheel in vast en weiger los te laten totdat mijn opponent mij exact vertelt wat hij met zijn argument bedoelt, wat het betekent, waar het naar verwijst, tot hij het volledig heeft ontdaan van elke obscure notie, of, en dat gebeurt meestal, toegeeft dat hij zelf ook eigenlijk niet weet wat hij bedoelt. Ik eis een verifieerbare helderheid - want anders kunnen we niet discussiëren - en ik dram net zo lang door tot ik die heb1. Het moge duidelijk zijn dat dit een zeer tijd- en energieconsumerend klusje is, en die gelegenheid heb of krijg je helaas lang niet altijd 2.

Om deze argumentatieve diarree te kunnen bespreken zal ik mij beperken tot enkele populaire verschijningsvormen. Het is verder aan u om hetzelfde argument in andere gedaantes te herkennen; het signalement luidt: ambigue flapperigheid, klinkt indrukwekkend en niet zelden diepzinnig. Balkenende verwoordt het argument als volgt: 'Het huis van Oranje-Nassau geeft uitdrukking aan de continuïteit, stabiliteit en identiteit van ons staatsbestel'3. Michiel Zonnevylle van de Oranjebond maakt het nóg bonter en drukt het weer op een andere manier uit: 'Mensen zoeken naar vaste waarden; dat is: 'Oranje'.' Misschien voelt u nu ook iets van mijn woede opkomen bij het horen van deze oubollige kletskoek. Het geeft het gevoel op te moeten ruimen in een complete ruïne,- je weet van narigheid gewoon niet eens waar je moet beginnen. Want dit is namelijk wat het argument in werkelijk is: obscurantisme van het troebelste water. Wat we daarmee doen? Ontmaskeren. Waar te beginnen? Bij het begin.

Om te beginnen is het argument een categorische uitspraak, waar we direct korte metten mee maken. Categorisch, omdat onze opponent meent namens alle Nederlanders te moeten spreken, waaronder wij dus ook vallen. Daar zijn wij echter niet van gediend. Onze opponent staat het vrij te zeggen wat hij vindt, daarop zullen wij op onze beurt zeggen wat wij vinden. Maar het staat hem niet vrij ons te vertellen wat wij ervaren,- dat maken we zelf wel uit. Wij zijn vooral beducht op de vele intimiderende valkuilen waarmee het argument vaak gepaard gaat: 'iedereen met een beetje historisch besef ziet in dat...', of 'iedereen met een beetje gezond verstand zal van mening zijn dat...'. Van dit soort retorische trucjes zijn wij evenmin gediend, er is niets mis met ons historisch besef en ook niet met ons verstand. Dank u beleefd. Wij trappen niet in de valkuil door er een jij-bak van te maken en het trucje terug te kaatsen door te beweren dat juist onze opponent onvoldoende historisch besef of verstand heeft, want dan is het einde van de discussie al helemáál zoek.

Nee, we zetten de jacht in op duidelijkheid. De eerste hygiënische maatregel hebben we reeds genomen, door de ander met klem te verzoeken voor zichzelf te spreken. Vooralsnog ervaren wij het Huis van Oranje-Nassau niet als eenheidscheppend, noch als een uitdrukking van continuïteit, stabiliteit en identiteit en evenmin als vaste waarde. Misschien komt dat nog, maar nu even niet. Eerst willen we duidelijkheid. We gaan onze opponent uitroken en opjagen, weliswaar niet met het zwaard - dat kan altijd nog - maar eerst met een vlijmscherp fileermesje.

Eenheid
Wie beweert dat de familie Van Amsberg eenheidscheppend is zal door ons fijntjes op enkele voorbeelden worden getrakteerd waaruit ondubbelzinnig blijkt dat zij juist voor tweespalt hebben gezorgd, gevolgd door de retorische vraag 'hoe bedoelt u dus, symbool van nationale eenheid?' Die voorbeelden hoef ik u niet op te lepelen, maar laten wij bijvoorbeeld beginnen bij Lockheed. Als de Rode Zee spleet het Nederlandse volk in tweeën. Of recenter, het vakantiehuis in Machangulo, waarbij heel Nederland over elkaar heen buitelde tot meneer Van Amsberg van pure ellende door zijn hoeven zakte. Ook een fraai voorbeeld is de bijzetting van Paus Johannes Paulus II, waar ons staatshoofd schitterde door afwezigheid en miljoenen katholieke Nederlanders zich bij monde van ex-premier Van Agt door haar in de steek gelaten en geschoffeerd voelden. 'Wat bedoelt u nu dus eigenlijk met 'symbool van nationale eenheid'?' U begrijpt, hier bestaat geen zinnig antwoord op. In goed Nederlands: het argument als zou deze familie eenheid-scheppend zijn is gewoon gelul. Een natte wind. Iedere poging het argument te vervagen snijden wij genadeloos de pas af door te blijven hameren op de genoemde concrete voorbeelden. Wij blijven stug dóórvragen. Nóg meer voorbeelden? Oké, daar komt -ie: Jorge Zorreguieta op het bordes, de belastingsluiproutes via paleis Noordeinde, Mabel die uit het bed van een drugscrimineel wordt gevist. 'Heel Nederland gaat rollend over straat, ieder met een andere mening, en u houdt vol dat deze familie éénheid schept? Ja, doei - ga maar fietsen!' Eén nul. Wie het waagt hier de volkse eenheid van koninginnedag tegenover te stellen krijgt van ons te horen dat dit geen argument voor het systeem van de constitutionele monarchie is, en dat het overigens nog maar zeer de vraag is of de wenselijkheid voor een politiek bestel inderdaad afgemeten zou moeten worden aan het aantal openbare dronkenschappen op 30 april. Wij zijn er eenvoudigweg niet van overtuigd dat Nederland als een kruimige aardappel uit elkaar zou vallen zonder de aanwezigheid van de familie Van Amsberg.

Continuïteit
Dan het tweede: de familie drukt continuïteit uit. Ter verduidelijking wordt er meestal nog aan toegevoegd dat kabinetten, ministers en politieke partijen komen en gaan, maar de familie blijft. Dat laatste klopt inderdaad, die zijn daar niet weg te slaan en ze vermenigvuldigen zich als konijnen. Maar als argument voor de handhaving van de monarchie wordt hier een metafysische grens overschreden die we niet zonder meer accepteren. Die strippen we er dus meteen maar vanaf door te informeren naar de betekenis. Onze opponent bedoelt vast niet simpelweg dat de familie er in fysieke zin zit, want neen, ze zijn geen continuïteit, ze drukken het uit. Hoe dan? Zeggen ze dat misschien, of bedoelt onze opponent soms de vermeende politieke onpartijdigheid? Want dan gaan we het dáár over hebben. Bedoelt hij dat laatste, dan moet hij geen 'continuïteit' zeggen. Boven die metafysische notie hangt namelijk nog een vage pathetische wolk, die suggereert dat zonder deze familie ons bestel aan continuïteit zou verliezen; sterker nog, discontinu zou worden. De aanpak is nu duidelijk: door het om te draaien tekenen de absurde contouren zich des te duidelijker af en begint onze opponent het benauwd te krijgen. Wie namelijk serieus durft te beweren dat ons politieke bestel in elkaar zou storten zonder deze notoire vakantievierders wordt onherroepelijk weggehoond. Onze gesprekspartner zal dat dus ook niet zo gauw doen, maar wij bijten ons volhardend vast. Het is van tweeën één: ófwel hij legt uit op welke wijze deze familie continuïteit uitdrukt en wat hij daar nu precies mee bedoelt, ófwel hij laat zich uitlachen omdat hij door ons gedwongen wordt te beweren dat ons politieke bestel in elkaar zou storten als de familie Van Amsberg er niet meer zou zijn. In verreweg de meeste gevallen zal hij blijven haperen in het eerste, maar zal bij verificatie door ons gewogen en te licht bevonden worden. 'Leuk dat je dat zegt, maar uit geen enkel feit blijkt dat de continuïteit van ons politieke bestel afhankelijk is van deze familie'.

Stabiliteit
Gaan we naar de volgende. Het huis van Oranje-Nassau drukt stabiliteit uit. Jawel, u hoort het goed. Een inkoppertje, zou ik zeggen. We hoeven alleen maar te wijzen op het slappe beleid van de stadhouders IV en V, de noodsprong van koning Willem II naar de constitutionele monarchie en de ontegenzeggelijke bestuurlijke puinhoop van koning Willem III om in te zien dat de vermeende stabiliteit dankzij het huis van Oranje-Nassau ronduit een lachertje is. En dan hebben we het nog niet eens over Greet Hofmans en Lockheed, waarbij Nederland balanceerde op de rand van langdurige constitutionele crises en de monarchie ook al bijna op z'n achterste lag. Wie durft te beweren dat de familie nu wél stabiliteit van ons politieke bestel uitdrukt (ik heb werkelijk nog steeds géén idee wat dit toch zou kunnen betekenen), krijgt van ons te horen dat wij dat pas over enkele decennia zullen weten als de notulen van de ministerraad openbaar gemaakt zullen worden. Die onduidelijkheid is namelijk inherent aan het systeem van de constitutionele monarchie, dat kúnnen we helemaal niet weten. Maar gezien het verleden is er alle reden om aan te nemen, dat het nu net zo'n grote puinhoop is als vroeger, maar dat we dat gewoonweg niet kunnen en mogen weten. De stabiliteit van ons politiek bestel hangt eerder samen met de integriteit van ons verkiezingsstelsel, met de inhoudelijke wijze van coalitievorming en de manier waarop er parlementaire oppositie gevoerd wordt. Maar zeer zeker niet van een familie, die weliswaar op amateuristische wijze in staatsaangelegenheden zit te wroeten, maar waarvan volstrekt onduidelijk is waar die bemoeienissen nu precies uit bestaan.

Identiteit
Vervolgens maakt onze premier het nóg doller: deze familie zou onze identiteit uitdrukken. Het is wel heel moeilijk dit nog serieus te nemen, maar volgens de regels zoals wij die in het eerste deel van deze serie opstelden zijn alle gesprekspartners daaraan gehouden, dus wij nu ook. Gelukkig hebben wij bij wijze van voorzorg onze opponent verzocht namens zichzelf te spreken - in ieder geval niet namens ons - want zoiets persoonlijks als je identiteit uit laten drukken door deze rare mensen wens je zelfs je ergste vijanden nog niet toe. Maar u begrijpt vast al wel dat wij dit weer niet al te letterlijk mogen nemen. Er wordt (vermoedelijk) iets vaags als een collectieve identiteit mee bedoeld, zoiets als wat Máxima meende met 'de' Nederlander. Zonder die zinloze discussie weer op te willen rakelen vragen wij onze opponenent of hij wellicht bedoelt dat ons collectieve Nederlanderschap volgens hem wordt uitgedrukt door die Duitse familie en die Argentijnse mevrouw. Flauw? Misschien, maar wij willen het hem eerst even laten ontkennen. Immers, wanneer onze gesprekspartner niet kan uitleggen wat het wél is, dan kan hij misschien vertellen wat het níet is.
Gaandeweg zullen wij tot de ontdekking komen dat er met die collectieve identiteit een 'samenbindende kracht' wordt bedoeld; deze familie is als het ware ons meest 'fundamentele bindmiddel' op supranationaal niveau. Dit is namelijk het moment waar de familie hun eigen fysieke existentie transcendeert (ik lul nu ook maar wat) onderwijl hun eigen incarnaties verliezend en tot een soort levensadem verworden die wij allen als het ware inhaleren. Deze familie is ons aller etherlichaam. Of astraallichaam,- ook goed. De erfgenamen - plus iedereen die hier tegenaan trouwt - van de titel 'Prins van Oranje' worden namelijk als bij toverslag een symbool. Zoals de vijf ringen het symbool zijn van de Olympische Spelen, zo is deze familie het symbool voor de Nederlandse identiteit. En niet alleen daarvan, maar ook nog eens van ieder individu afzonderlijk - desnoods na het volgen van een inburgeringscursus. Als een bourdon resoneert deze oranje snaar dan mee in ieders binnenste en is daardoor medebepalend voor wie wij zijn.
Zoiets, snapt u? Nee? Ik namelijk ook niet, en dat is nu juist de bedoeling van dit pseudo-argument. Het is de bedoeling dat wij geïntimideerd worden door dit soort quasi-diepzinnige lariekoek. Want nu passen wij dezelfde truc toe als bij de eerder vermeende continuïteit: zou zonder de familie Van Amsberg Nederland zijn collectieve identiteit verliezen? Wij informeren bij onze opponent of hij in alle ernst meent dat hij inderdaad volkomen verweesd en identiteitsloos door het leven zou gaan zonder huis van Oranje-Nassau. Tenslotte laten wij hem nog een beetje pruttelen over deze opgeklopte pathetische lariekoek. En dan lachen we hem vierkant uit.

Vaste waarden
Meneer Zonnevylle van de Oranjebond spant echter de kroon. Door ditzelfde argument te beladen met 'vaste waarden' waar iedereen volgens hem behoefte aan zou hebben pompt hij het op tot welhaast religieuze proporties. De kruiperige onderdanigheid voor deze zelfverklaard goddelijk uitverkoren familie krijgt nergens subliemer gestalte dan in deze verschijningsvorm van het argument. De familie Van Amsberg zou een moreel baken in een verdorven en vervallen wereld zijn. 'Het eene geslacht gaat, en het andere geslacht komt; maar de aarde staat in der eeuwigheid.' 4 Waar de statenvertaling 'de aarde' vermeldt, daar leest onze opponent 'Oranje'. Wie moreel de weg kwijt is behoeft zijn kompas slechts op oranje te richten en alles komt dan helemaal vanzelf goed. In zoverre vaste waarden de menselijke identiteit bepalen, en er zelfs een voorwaarde voor vormen dan is oranje de norm.
Wij horen dit drama aan met een mixtum compositum van ongeloof en onbegrip en vragen ons intussen af: welke zijn die waarden dan wel? Nadat onze opponent zich langzaam opricht en met betraande ogen zijn beide armen opheft naar zijn oranjester, zijn vaste baken in het moreel ontwortelde firmament om die slaafs te gaan volgen - zoals in het verhaal van de drie wijzen - houden wij hem een moment staande. Bedoelt hij soms die familie die met vergunningen van verloskundigen gratis in de Amsterdamse binnenstad parkeert? Die familie die even snel het regeringsvliegtuig pakt om schoenen te gaan kopen in Milaan? Toch niet die familie die steekpenningen en opbrengsten uit wapenhandel via het werkpaleis veilig om de Nederlandse fiscus heen loodst? Die koekhappende familie van die notoir schuinsmarcherende SS'er? Áls het al zo zou zijn dat 'de mens' op zoek is naar vaste waarden, moet hij zich dan moreel op deze familie oriënteren? Nee toch hopelijk?
Dit argument blaast zichzelf geheel automatisch op, zonder dat wij er ook maar iets aan hoeven te doen. We verlossen onze opponent uit zijn lijden en trakteren hem op een kopje slappe thee.

Ten slotte
Als iemand de monarchie wil, dan is dat zijn of haar goed recht. Om die wens te rechtvaardigen zijn niet per se argumenten nodig. Wij horen liever 'Ik wil het gewoon, maar ik weet niet waarom' dan dat wij beziggehouden worden met betekenisloze holle prietpraat, waarbij verkrampt vanuit het hart geredeneerd en vergeefs gezocht wordt naar argumenten binnen het domein van het irrationele.

 

Volgende aflevering: 'de koningin staat boven de politiek'


1 In de academische filosofie bevinden zich ook enkele denkers die zich menen te moeten hullen in vage quasi-diepzinnige uitdrukkingen, omdat zij menen dat zulks hoort in het vak van de wijsbegeerte. De fenomenoloog Heidegger bijvoorbeeld, produceerde teksten die hoogstens te begrijpen zijn wanneer men ze opvat als een vorm van dadaïstische poëzie.
2 Zie bijvoorbeeld NOVA College Tour, 4 januari 2010.
3 Debat Tweede Kamer, 9 oktober 2009.

4 Prediker 1:4

Lees ook Bob Elbracht's boeiend en verhelderend boek 'Argumenteren tegen de monarchie' Klik hier of op de afbeelding om te bestellen.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander