Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Argumenten voor de republiek, deel 3
Bob E1bracht

'Sinds de monarchie bestaat is Nederland alleen maar democratischer geworden'

Tijd
In dit derde deel zal ik een type argument behandelen dat in veel varianten voorkomt, en niet alleen in discussies die de monarchie betreffen. Daarbij worden twee toestanden met elkaar in verband gebracht, waarbij de ene een aantoonbare verandering ondergaat terwijl de andere fungeert als een soort 'scharnierpunt' in de tijd. Over de geconstateerde verandering bestaat bij dit type argument in het algemeen consensus tussen de beide deelnemers en staat dus niet ter discussie. Het merkwaardige is echter, dat die andere gebeurtenis die als tijdscharnier functioneert als zodanig ook evident is voor beide partijen en ook niet voorwerp van onderzoek is. Toch deugt het argument niet, althans, niet zonder meer. Waar het namelijk bij dit argument om draait is het verband tussen beide gebeurtenissen en/of toestanden. Preciezer: het oorzakelijke verband..

In de loop der geschiedenis zijn er veel denkers geweest die er een radicaal deterministisch wereldbeeld op na hielden, waarbij alles in de wereld1 een oorzaak heeft. Het is ondoenlijk in dit artikeltje hier verder op in te gaan, maar toch moet het genoemd worden. U voelt namelijk vast al aan dat begrippen als 'toeval' en 'noodzakelijkheid' deze kwestie buitengewoon complex maken. Sommige dingen lijken namelijk wel eens 'vanzelf' te gebeuren, zonder enig aanwijsbare oorzaak. Met name in de fysica van elementaire deeltjes lijkt dit nogal eens voor te komen. In zulke gevallen kan geclaimd worden dat men de oorzaak nog niet ziet, maar dat bij een verder voortschrijdende wetenschap die oorzaak ooit wel bekend zal gaan worden.

Oorzaak
Allereerst een begripsbepaling. We spraken over een veranderde toestand vóór en na het scharnierpunt in de tijd. Het deel voor de verandering noemen we de antecedens, terwijl het deel er na de consequens wordt genoemd. In het kader van de behandeling van dit argument is het van belang aan de zijde van de antecedens een onderscheid te maken tussen oorzaak, aanleiding, motief en reden. Dit is gemakkelijker te begrijpen aan de hand van een alledaags voorbeeld: 'Als ik op het knopje druk dan gaat het licht aan'.

  • De oorzaak dat het licht aangaat is dat ik op het knopje druk.

  • De aanleiding is dat het donker wordt.

  • Het motief kan bijvoorbeeld zijn dat ik een boek wil gaan lezen.

  • De reden tenslotte, zou kunnen zijn dat ik kennis wil nemen van wat er in dat boek staat.

In bovenstaand voorbeeld zou het misschien zelfs voor paranormaal kunnen doorgaan als ik het motief als oorzaak zou aanwijzen: louter omdat ik wil gaan lezen, zou dan het licht aanspringen. U begrijpt ook onmiddellijk dat de uitgestoken vlaggen op 30 april als aanleiding koninginnedag hebben; het zou absurd zijn te veronderstellen dat deze datum vlaggen aan de huizen zou veroorzaken.

Deze kleine uitweiding is nodig geweest om duidelijk te maken dat het ons bij de analyse van het argument om de oorzaak te doen is, en niet om de aanleiding, motief of reden. Het gaat ons om het verband, het oorzakelijke, het causale, verband: wat ik bij de inleiding duidde als 'het scharnierpunt' - de gebeurtenis die op zich niet ter discussie staat - veroorzaakt de verandering van de andere toestand. Althans, dat is wat er impliciet beweerd wordt.

Ontmaskering van een drogreden
Bij deze bewering gaat het om meer dan dat iets het geval is, en daarnaast ook nog iets anders het geval is. Immers, het argument brengt beide met elkaar in verband, en wel op een oorzakelijke manier. Het ene impliceert niet alleen het andere, maar er wordt zelfs een causaliteit tussen beide verondersteld. Maar de vraag luidt: is dat wel zo? Houdt het scharnierpunt inderdaad een oorzakelijk verband met de geconstateerde verandering? Met andere woorden, zou de verandering zich níet voltrokken hebben zónder dat scharnierpunt? Op een wat abstracter niveau zou men kunnen stellen dat wie een argument in deze vorm hanteert, zich daarmee belast ook te moeten bewijzen dat er inderdaad sprake is van een oorzakelijk verband2. Maar in ons geval ligt het gelukkig heel gemakkelijk.

Dit argument staat ook wel bekend als een zogenaamde 'drogreden', en wel onder de naam post hoc, ergo propter hoc3, wat zoveel betekent als 'er na, dus er door'. Heeft de invoering van de monarchie inderdaad de voortschrijdende democratisering veroorzaakt? Ofschoon inderdaad vaststaat dat voor 1806, toen de monarchie in Nederland uitbrak, het met het democratisch gehalte in ons land duidelijk veel slechter gesteld was dan vandaag de dag. Wij denken bijvoorbeeld aan de invoering van het kiesrecht voor vrouwen; maar de vraag is: heeft het monarchale systeem hier iets aan bijgedragen? Sterker nog, heeft de monarchie ooit zo'n gebeurtenis veroorzaakt?

Eigenlijk kan ik het hier verder wel loslaten, want u weet vermoedelijk zeer wel dat als er één instituut is dat het voortschrijdende democratiseringsproces gedurende de afgelopen twee eeuwen juist heeft tegengewerkt en dat nog steeds doet, dan is dat de monarchie wel. Afgezien van het historische feit dat koning Willem III zich hevig verzette tegen bijvoorbeeld het kiesrecht voor de vrouw, wordt vandaag de dag het hoogste bestuurlijke ambt van ons land nog steeds bekleed door iemand die toevallig als eerste uit een bepaalde baarmoeder kwam. Die persoon bemoeit zich uitsluitend op grond van dit blinde, irrationele beginsel met de politiek en benoemt een kabinetsformateur nadat er verkiezingen zijn gehouden. Met verkiezingen hebben ze überhaupt niets te maken! Als er één instantie is, die werkelijk op alle fronten lak heeft, en dan ook helemaal niets met welk democratisch beginsel dan ook te maken heeft, dan is het wel de monarchie. Het geclaimde oorzakelijke verband is er dus helemaal niet in dit argument. Informeer uw opponent er gerust naar. Met de floret4 kunt u daar eventueel beleefd naar vragen, maar zou u het zwaard willen hanteren, dan kunt u deze drogreden gerust tot in het absurde doortrekken: 'Op 10 september 2001 reed ik in Den Haag met mijn fiets over de voet van een Arabier, dus de volgende dag in New York...' Ja,- nog effe.

De weerlegging is dan ook heel simpel: Nederland is niet dankzij, maar ondanks de monarchie democratischer geworden!


1 Volgens de filosoof Wittgenstein is de wereld het totaal van alle feiten.
2 Een bekend probleemgeval is bijvoorbeeld het (veronderstelde & ontkende) oorzakelijk verband tussen de uitstoot van CO2 en de opwarming van de aarde.
3 Een tevens voorkomende variant is 'cum hoc, ergo propter hoc' (er mee, dus er door).
Zie
aflevering 2.

 

Volgende aflevering: 'Het Huis van Oranje heeft een samenbindende functie voor de Nederlandse samenleving'.

Lees ook Bob Elbracht's boeiend en verhelderend boek 'Argumenteren tegen de monarchie' Klik hier of op de afbeelding om te bestellen.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander