Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Wondgret
Wendela de Witt – Bicker, 1 april 2014


iets



Als je met vier rechte lijnen een cirkel tekent, krijg je dan een vierkante cirkel?
Slecht voorbeeld, een ander dan: als een vrijgezel trouwt, is het dan een getrouwde vrijgezel? Alweer een slecht voorbeeld, nog maar eens proberen: als je met een radio heel erg actief bent, ben je dan radioactief? Mmm, misschien wel het slechtste voorbeeld. Maar nee, het kan nóg slechter: als je een constitutie tegen een monarchie aanplakt, heb je dan een constitutionele monarchie? U mag één keer raden, want nee, natuurlijk niet. Zoals in het begrip cirkel het ronde en in het begrip vrijgezel het ongehuwde besloten ligt, zo geldt dat ook voor de monarchie: monos-arkein; alleen-heerschappij.

Nederland viert momenteel een feestje over '200 Jaar Grondwet'
Nee, we gaan niet zeuren dat de grondwet — eene wijze constitutie — helemaal niet de eerste was, daarvoor hoef je alleen maar even de geschiedenisboekjes na te lezen. De propagandamachine van De Familie lijkt in ieder geval weer op volle toeren te draaien, want zelfs Meneer de Majesteit is komen kijken naar het manuscript van de derde koning die Nederland had. Derde? Jawel, Willem I was namelijk helemaal niet de eerste koning van Nederland, hoe graag men ons dat ook wil laten geloven. Het is helaas niet anders, want in 1813 stapte beoogd Stadhouder Willem VI in het opgemaakte monarchale bedje van Lodewijk Napoleon — trouwens de beste koning die Nederland ooit heeft gehad.

Waardevolle initiatieven van de overigens zeer geliefde Lodewijk Napoleon zoals het Rijksmuseum, de Koninklijk Instituut van Wetenschappen, de Koninklijke Bibliotheek, de Nederlandsche Bank, maar ook op het gebied van bijvoorbeeld de rechtspraak worden allemaal ten onrechte op het conto van de Willem I geschreven. Zo werkt de geschiedschrijving hier, maar ook dat is geen nieuws. Trouwens, hoe het allemaal zo gekomen is dat Nederland na de Franse bezetting buiten het Weens Congres om de Oranjemonarchie door de strot geduwd kreeg zullen we u hier besparen, want nu juicht men over die 'eerste' grondwet. Maar is dat eigenlijk wel terecht?

Nadat Willem I in 1813 als 'soeverein vorst' was geïnstalleerd, wist niemand eigenlijk wat dat precies inhield. Daarom zou hij zichzelf(!) twee jaar later kronen tot koning, maar pas nadat 'eene wijze constitutie' was geformuleerd om het volk te beschermen tegen de willekeur van de monarchie. En precies daar begon de ongerijmdheid van de getrouwde vrijgezel. Inderdaad ja, er was een constitutie en er was een monarchie. Maar maakte dat samen een constitutionele monarchie? Nee, natuurlijk niet. Net zomin je met vier rechte lijnen een vierkante cirkel kunt tekenen, krijg een je constitutionele monarchie als je er een dictatoriale grondwet tegenaan plakt.

Het was immers niet voor niets dat Thorbecke schreef:
'onder Willem I was Nederland een napoleontisch gereglementeerde staat met een constitutionelen gevel', lees: een politiestaat. Die grondwet was namelijk sterk georiënteerd op Bourgondisch-Habsburgse tradities van voor 1572, wat de koning — op z'n zachtst gezegd — nogal veel politieke ruimte gaf. De toenmalige Tweede Kamer werd bijvoorbeeld via een ingewikkeld proces indirect gekozen, maar de gehele Eerste Kamer werd door de koning benoemd. Daarmee kon hij dus gemakkelijk iedere wet die hem niet beviel tegenhouden. In de praktijk regeerde hij gewoon per Koninklijk Besluit, en voerde een buitengewoon repressief drukpersbeleid met een wijdvertakt netwerk van geheim agenten. Het was onder deze eerste Oranjekoning dat de staatsschuld dan ook volledig uit de hand liep. Maar er was toch 'eene wijze constitutie' om de macht van de koning te beperken en de burger te beschermen? Ja inderdaad, net zo vierkant als een cirkel is, zo constitutioneel bleek de monarchie te zijn.

De grote vraag is natuurlijk of de grondwetswijzigingen die nadien plaatsvonden, met de ingrijpendste in 1848, de situatie eigenlijk wel verbeterd is. U hoort het ons al roepen: dat weten we niet, en dat mogen we ook niet weten. Dat is natuurlijk ook wel zo, maar toch is er meer over te zeggen.

Als een koning nog steeds zijn wil kan doordrukken toch naar de Olympische Spelen te gaan om een biertje te drinken met een agressieve dictator en daarmee de Nederlandse regering in verlegenheid brengt, dan geeft dat op z'n minst te denken. De verkrampte verklaring dat de koning op dat moment niet het staatshoofd was maar een voormalig IOC-lid, doet daar niets aan af. Maar dit voorbeeld heeft inderdaad een enigszins speculatief gehalte, simpelweg omdat niemand mag weten wat onze premier met het staatshoofd bespreekt.

Een duidelijker voorbeeld dan, niet zozeer recenter, maar laten we zeggen: chronisch
Edwin de Roy van Zuydewijn, de voormalige echtgenoot van het nichtje van de koning, werd door prins Bernhard beschouwd als 'een vijandig projectiel dat onschadelijk moet worden gemaakt'. Zomaar. Of dat onschadelijk maken is gelukt valt overigens nog zeer te bezien, maar heeft de 'wijze constitutie' De Roy van Zuydewijn als Nederlands staatsburger beschermd tegen de blinde willekeur van de monarchie? Zowel zijn persoonlijke, zakelijke als huwelijkse leven is inmiddels volledig door de familie verwoest, omdat zij per definitie de grenzen van het constitutioneel toelaatbare opzoeken, want uiteindelijk draaien toch de zittende ministers voor hun notoire wangedrag op.

Was De Roy van Zuydewijn er dan beter aan toe geweest met een gekozen staatshoofd, wier politieke immuniteit komt te vervallen na beëindiging van het ambt? Zeer zeker, want dan had Beatrix nu onder ede gehoord kunnen worden en De Roy van Zuydewijn was gerehabiliteerd. Sterker nog, hoogstwaarschijnlijk was hem deze onbeschrijflijke ellende zelfs bespaard gebleven. Want wat is een constitutie in een monarchie waard, als een lid van deze familie buiten de verantwoordelijke ministers om, puur uit eigenbelang, zomaar een geheime dienst kan mobiliseren om het leven van een van haar burgers compleet naar de vernieling te helpen? Keren we terug naar de vraag of Nederland er nu beter aan toe is, dan met de 'wijze constitutie' uit 1814.

U mag weer raden, maar ditmaal nul keer.





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander