Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  

Ministeriële verantwoordelijkheid mist doel
Maud Oortwijn, 30 december 2011

Ingezonden artikel. Geplaatste artikelen hoeven niet perse het standpunt van de redactie te zijn.

iets
Ministeriële verantwoordelijkheid
Het is een begrip uit het Nederlandse staatsrecht. De term ministeriële verantwoordelijkheid is in de grondwet te vinden onder artikel 42. Dit wetsartikel benadrukt de onschendbaarheid van de koning. Voor alles wat de koning doet of zegt kan de direct verantwoordelijke minister door het parlement ter verantwoording worden geroepen. De koning is onschendbaar. Deze uiteenzetting over de positie van de vorst zou een middeleeuwer vertrouwd in de oren hebben geklonken. De gangbare opvatting was destijds dat een vorst weliswaar inhoudelijk aan de wet was gebonden, maar niet onder dwang van de wet stond.

Thorbecke
Met het huis van Oranje kreeg Nederland een koningshuis in 1815. De Ministeriële verantwoordelijkheid is in opdracht van koning Willem II door Thorbecke geïntroduceerd in de Nederlandse Grondwet van 1848. Hiermee wilde Thorbecke niet een vrijbrief verschaffen:

"De Vorst die de Grondwet verscheurt of niet erkent, verliest het regt, dat hij uit de Grondwet had.
Zijne onschendbaarheid is niet bestemd om eene schuilplaats te zijn van wetverkrachting..." "...Het beteekent niet, al wat de Koning doet, is regt; het beteekent, waar onregt is gehandeld, handelde de Koning niet; het koninklijke individu, dat onregt pleegde, houdt op Koning te zijn. Een persoon kan de hoogste magt slechts onder de voorwaarde bezitten, dat hij regt doe..." "...De Vorst, die een onwettig Gouvernement met zijn persoon zou willen dekken, doet afstand van zijne onverantwoordelijkheid, en legt de kroon neder...".

Als de koning handelt, moet kritiek op dit handelen mogelijk zijn.
Deze kritiek raakt niet het koninklijke individu (koninklijke onschendbaarheid), maar de ministers (ministeriële verantwoordelijkheid). Als echter het koninklijke individu, de drager van de kroon, onrecht doet, dan handelt niet de koning (als staatsrechtelijke instantie), maar het individu. Dit handelen wordt dus niet door de koninklijke onschendbaarheid gedekt.

Rutte
Premier Rutte heeft het koningshuis en de onschendbaarheid daarvan verdedigd in recente discussies. Hij wil de ministeriële verantwoordelijkheid op dit moment handhaven, vanwege een vrees dat zonder de ministeriële verantwoordelijkheid de invloed van het koningshuis nog groter wordt. Het staatshoofd kan zonder ministeriële verantwoordelijkheid namelijk zelf ook openlijk politieke standpunten innemen. De huidige (op zijn minst) schijn van beïnvloeding kun je hiermee niet wegnemen, omdat een koning nu eenmaal aanwezig is geweest bij gedane benoemingen. Op dit moment blijft de politieke beïnvloeding vanuit de monarchie verborgen voor de burgers van dit land.
Wanneer Rutte de (schijn van) politieke beïnvloeding wil beperken, is het logischer om te kijken naar zijn wekelijkse bezoek aan Noordeinde. Niemand mag weten wat daar besproken wordt: dat is het Geheim van Noordeinde. Hier mengt koningin Beatrix zich in het besluitvormingsproces en oefent politieke macht uit zonder dat er enige controle is.

Beeldvorming
Het koningshuis kan openlijk geen kleur bekennen of een mening geven. Dat gebeurt buiten het zicht van de burger. De belangen en meningen van het huis worden wel degelijk meegenomen in het handelen van vele overheidsfunctionarissen. Het gaat zover, dat een aangifte of politieonderzoek per direct stop wordt gezet, wanneer de naam van een lid van het koningshuis valt. Daar waar het koningshuis in zicht komt, zijn er voor de burger geen garanties meer die horen bij een rechtstaat. Dit heeft een vreemd neveneffect in de hedendaagse samenleving.
Het gevolg is dat politieonderzoeken die zijn afgehandeld met een werkwijze die vraagtekens oproept, hierdoor juist in verband worden gebracht met het koningshuis, al dan niet terecht. De voorbeelden zijn talrijk. De IRT affaire, Maarten van Traa, Marianne Vaatstra, Frits Salomons, Pim Fortuyn, Manuel Schadwald, Lucia de Berk, Joris Demmink, de Turkse Baybasin en vele andere kwesties worden in verband gebracht met koningin Beatrix. Hopelijk onterecht, maar deze beeldvorming is voor niemand goed.

Conclusie
Het koningshuis doet er goed aan om per direct af te zien van hun onschendbaarheid. De onschendbaarheid zou nergens voor nodig moeten zijn. Het enige voordeel is dat wanneer zij een misstap begaan, dit automatisch afgedekt wordt. Alleen als een koningshuis verwacht activiteiten te ondernemen die daaronder vallen, dan is de ministeriële verantwoordelijkheid gunstig. Op dit moment hebben zij juist door hun onschendbaarheid de schijn tegen zich. Ieder onderzoek binnen Justitie dat vraagtekens oproept, leidt bij 'complotdenkers' vaak tot de conclusie: "het moet wel het koningshuis zijn!". Deze onschendbaarheid is aldus schadelijk voor de reputatie van de monarchie én voor de geloofwaardigheid van de rechtstaat.

Bronnen: Diverse publicaties van Gustaaf van Nifterik (UVA), Website Prorepublica, Expert opinies





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander