Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  

Royal Flush
Lyra Saulhof, 12 oktober 2011

iets

Alle verandering begint bij taal. Taal is van alles, maar ook een politiek instrument. Wie de republiek naderbij wil brengen zou zijn taal misschien moeten zuiveren. Als de republiek eenmaal is gevestigd, kunnen de verbannen woorden misschien weer opgenomen worden in het vocabulaire.

Taal kan niet zonder het gebruik van superlatieven. Het Van Dale woordenboek zegt erover o.a.: super-la-tief de; m -tieven (taalk) de overtreffende trap: ‘best’ is de ~ van ‘goed’.
En dat is begrijpelijk, want er moet altijd een term beschikbaar zijn om iets dat standaard is overtreffend te kunnen beschrijven. Het is namelijk wat saai als wij op de vraag wat wij van het eten vonden elke keer simpelweg "Goed." zouden zeggen. Dus zoeken we al gauw naar woorden als "prima" of "lekker" of – en daar wil ik het over hebben – "heerlijk".

Laten we dat laatste woord eens uit elkaar trekken 'heer-lijk'. In het oud-nederlands, ten tijde van het feodale stelsel, zal dat ongetwijfeld betekend hebben: "Gelijk een heer". Ofwel: ik voel mij gelijk een heer, want deze maaltijd is een heer waardig. Als je er over nadenkt is het eigenlijk een vreemde uitdrukking. Het klinkt een beetje alsof je jezelf al minderwaardig neerzet door te erkennen dat je een heerlijke maaltijd hebt gekregen, terwijl je die "eigenlijk" niet waardig bent. Heeft u deze term ook vaak gebruikt om een lekkere maaltijd te beschrijven, en zonder u te realiseren wat dit precies betekent?

Verder kennen we ook de termen "koninklijk" (een koning waardig), "majestueus / majesteitelijk" (een majesteit waardig), "vorstelijk" (een vorst waardig). En met in mijn achterhoofd de ontleding van het woord "heerlijk", realiseerde ik mij dat ik ook die woorden in het verleden wel eens gedachteloos heb gebruikt. Regelmatig op deze website lezend komt het mij echter voor dat een term als "koninklijk" eerder een negatieve dan een positieve aanduiding is. Toch is de algemene interpretatie van het woord "koninklijk" juist positief. Dat is dan, neem ik aan, de verdienste van de RVD, die alle negatieve publiciteit over de koning(in) enthousiast wegmoffelt.

U vraagt zich waarschijnlijk af waarom ik zo'n triviaal puntje naar voren breng. Dat moet u zien als onderdeel van een groot geheel. Op alle gebieden zit de monarchie diepgeworteld in onze maatschappij. En niet omdat de hele bevolking dat wil, maar omdat er macht is de publieke opinie te beïnvloeden door de waarheid om te buigen naar eigen behoefte. Daarbij zitten er in ook onze taal aanduidingen verankerd die te maken hebben met de berusting dat er nou eenmaal mensen boven ons verheven zijn. En door deze termen actief te gebruiken blijven wij deze mensen hoog houden (de "bovendanen") en onszelf onder (de "onderdanen").

Ik heb van huis uit meegekregen dat ieder mens gelijk is, hoe ongelijk de maatschappij ze ook bejegent. We worden allemaal op dezelfde manier geboren, en sterven op zekere tijd allemaal. De tijd daartussenin kan weliswaar zeer verschillend verlopen, maar de bottom line is dat wij allen hetzelfde zijn in lichaam en geest. Ook koninklijke billen beroeren wel eens een toiletpot. Ook prinselijke ingewanden spelen wel eens op. U begrijpt waar ik naar toe wil: in de kern zijn wij allen gelijk. Maar als wij in onze taal al zo diep verankerd hebben zitten dat onze eigen status niet afdoende is om iets goed te benoemen, dat iets alleen maar beter is door het aan te duiden als geschikt voor iemand die boven ons staat, hoe kunnen we dan ooit verwachten dat wij als volk serieus genomen worden, dat wij centraal worden gesteld, dat er naar ons wordt geluisterd? We moeten onze eigen status als burger opwaarderen en al die superlatieven niet meer gebruiken.

Mijn voorstel is dus diverse superlatieven actief uit onze taal te verwijderen door ze gewoon te vervangen voor synoniemen.

Bijvoorbeeld:

In plaats van "heerlijk" zeggen we bijv. "voortreffelijk".
In plaats van "koninklijk" zeggen we bijv. "hoogstaand".
In plaats van "majestueus / majesteitelijk" zeggen we bijv. "magnifiek".
In plaats van "vorstelijk" zeggen we bijv. "ongeëvenaard".

Enfin, u komt zelf vast op betere synoniemen en andere voorbeelden. Inspireer anderen en plaats ze in het reactievak.

Als het lukt om door veelvuldig gebruik elk jaar een modewoord in de Van Dale opgenomen te krijgen, dan moet het toch ook mogelijk zijn een woord dat in onbruik is geraakt te laten schrappen?



ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander