Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  

Beati pacifici (Zalige vredestichters)
Norbert de Vries, 26 augustus 2011

Bron : Goirles Belang

LafeberLafeberLafeberLafeber

Een gesprek met de pacifist C.V. Lafeber

In Mattheus 5 vinden we de vermaarde bergrede met de acht zaligsprekingen, en daarin lezen we: "Zalig zijn de vredestichters, want zij zullen kinderen Gods genoemd worden" (in de vulgaat: Beati pacifici, quoniam fillii Dei vocabuntur). In de diverse vertalingen is er hier ook sprake van 'vreedzamen' (Statenvertaling), 'vredebrengers' (vertaling professor Brouwer), of 'zalig wie vrede sluiten' (Naardense bijbel). Misschien zou je zelfs ook mogen zeggen: zalig zijn de pacifisten. In ieder geval, het 'beati pacifici' heeft een krachtig stempel gedrukt op het leven van Cornelis Victor Lafeber, de strijdbare pacifist, de geleerde historicus, de markante Goirlenaar.

Latijn
In de huiskamer klinkt zachtjes een cd met de kerkmuziek van Perosi, en mijn gastheer luistert verrukt. "Et vitam venturi saeculi" (en ik verwacht 'het leven der komende eeuwigheid', de slotregel van het Credo) neuriet hij mee. "Ja", zegt hij, "in de hemel wordt Latijn gesproken, want dat is de allermooiste taal." Toen hij leerling was van het door de Jezuïeten geleide Aloysius College in Den Haag, heeft hij lange tijd het plan gekoesterd om classicus te worden, maar zijn docent geschiedenis wees hem op de onzekere toekomstperspectieven voor de student 'klassieke talen', en op de gegarandeerde broodwinning voor wie zich inschreef voor een studie 'geschiedenis'. Het werd de geschiedenis ('and the rest is history' ben ik geneigd daaraan toe te voegen).

Jeugdwerk
De Jezuïeten waren ook in het parochiewerk van Den Haag actief, en zetten zich onder meer in voor wat destijds de 'asfaltjeugd' werd genoemd. 'Kansarme jongeren', zouden we nu zeggen. Ze zochten op hun college onder de gymnasiumleerlingen naar jeugdleiders, en een van hen was de jonge Cees Lafeber: "Ik was jonger dan de meeste deelnemers aan de activiteiten die werden aangeboden door het SFL, het Sint Franciscus Liefdewerk, maar zo leerde je wel om snel je natuurlijk gezag te ontplooien. Je kent het aforisme 'poeta non fit, sed nascitur'(een dichter wordt niet gemaakt, maar geboren), welnu, dat geldt evenzeer voor een leidinggevende of een docent: je kunt het eigenlijk niet leren, je moet het van nature zijn. Ik heb het vaker gezegd: al die vakken als didactiek en pedagogiek, dat is allemaal goed en aardig, maar zet je eerst eens een paar jaar in voor het jeugdwerk, om te zien 'of je het in je hebt'. Ik kan met trots zeggen, dat ik in mijn langjarige loopbaan binnen het onderwijs nimmer een leerling heb hoeven te bestraffen, en dat ik nooit iemand uit de klas verwijderd heb.

De goede docent
Lezer, ik had mij tevoren uitvoerig laten informeren door oud-leerlingen van de heer Lafeber, en ik wist daarom, dat hij geldt als een uitmuntend docent, dus ik was benieuwd naar zijn antwoord op mijn vraag: "Professor, wat maakt een docent tot een góéde docent?" Zijn antwoord luidt: "Hij moet liefde hebben voor zijn vak én voor zijn leerlingen." In zijn toelichting zet hij uiteen wat daar zoal bij komt kijken: de goede docent is zonder ophouden bezig zijn kennis te verdiepen en uit te breiden (helaas, veel docenten zijn lui) en hij is volstrekt eerlijk tegenover zijn leerlingen; hij leert hen zelfstandig te denken. En als je de gave van het woord hebt, en meeslepend kunt vertellen ('verhalende geschiedenis'), dan kun je een goede docent worden. De heer Lafeber staat algemeen bekend als een man die geen blad voor de mond neemt, en niet terugdeinst voor ferme standpunten (en ik bewonder hem daarvoor!), en ook op dit punt spaart hij de roede niet: "Helaas, er zijn slechts weinig goede docenten. Je kunt dan misschien over de nodige kennis beschikken (en dat is trouwens lang niet bij allen het geval, o nee!), maar je moet ook in staat zijn het óver te brengen."

Pacifist
Cees Lafeber groeide op in een vroom katholiek gezin in Den Haag en kreeg dus 'van huis uit' de Christelijke waarden mee. Vooral de zaligsprekingen hebben zijn spiritualiteit gevormd, en met name de hierboven geciteerde zaligspreking van de vredestichters. Ook de Jezuïeten hebben hem gevormd; ze leerden hem, dat hij voor de zwakken en verdrukten in de samenleving moest opkomen. Zo werd hij, vanuit een religieuze achtergrond, al in zijn jeugd een pacifist. Op mijn vraag of hij zich nog katholiek noemt, zegt hij: "Ik geloof in God, maar niet in de kerk." En hierna volgt een privécollege over 'de zondeval van het Christendom' in de vierde eeuw (de tijd van Constantijn de Grote die keizer was van 25 juli 306 tot zijn dood op pinksterdag 22 mei 337, en Theodosius die keizer was van 19 januari 379 tot zijn dood op 17 januari 395). De kerk verkocht toen als het ware haar ziel aan de machthebbers, en dat was het ultieme verraad aan de leer van Jezus Christus. Geen afschuwelijker voorbeeld is hierbij voor professor Lafeber denkbaar dan priesters die de wapens zegenen van de soldaten die ten strijde trekken. O gruwel aller gruwelen! Enfin, in de vierde eeuw is de kerk van het goede pad geraakt....

Maar we keren terug naar de twintigste eeuw. In juni 1946 legt Cees Lafeber met goed gevolg het eindexamen gymnasium alpha af, en vangt in datzelfde jaar zijn studie geschiedenis aan de Rijksuniversiteit te Leiden aan. Er is dan nog de militaire dienstplicht, met daaraan, in die jaren, verbonden: een uitzending naar Nederlandsch Indië om daar de onafhankelijkheidsstrijd de kop in te drukken. Neen, dat weigert Lafeber resoluut! Hem dreigt een gevangenisstraf (in Nieuwersluis), maar de tijd verstrijkt zonder dat er iets gebeurt, en uiteindelijk, na jaren, krijgt hij een briefje waarin staat, dat hij tot 'buitengewoon dienstplichtige' is verklaard.

Proefschrift
Na het behalen van zijn doctoraal examen, gaat Lafeber lesgeven. Eerst in Waalwijk en Dongen, daarna in Tilburg (Odulphus, Sint-Paulus, Katholieke Leergangen), en ook nog in Breda (KMA, waarover dadelijk meer). Intussen werkt hij aan zijn dissertatie, want doctorandus (letterlijk: doctor zullende - of beter: moetende - worden) is natuurlijk maar het halve werk. Zijn proefschrift behandelt de vredes- en bemiddelingspogingen uit het eerste jaar van de Eerste Wereldoorlog (augustus 1914-december 1915), voorwaar een onderwerp dat geheel past bij zijn pacifistische gezindheid! Hij promoveert op vrijdag 7 juli 1961 te 15.00 uur te Leiden. Dat tijdstip vermeld ik hier, omdat er een (in het licht der latere historie) fraaie anekdote aan verbonden is. Immers, op diezelfde dag, maar dan om 12.00 uur, legt prinses Beatrix haar doctorale examen in Leiden af. De stad vlagt daarvoor uitvoerig, en als Cees Lafeber met zijn gevolg vanuit Den Haag de stad Leiden binnenrijdt, doet het gezelschap in alle vrolijkheid alsof al die vlaggen en wimpels daar wapperen ter ere van de doctor-in-spe. Beatrix (door Lafeber consequent aangeduid als 'mevrouw Amsberg') en Cees zijn voorwaar geen vrienden: ik verwijs kortheidshalve naar de website van Pro Republica waar u zijn nieuwjaarsrede voor 2011 kunt zien, horen en lezen, waarin hij Beatrix nadrukkelijk uitnodigt om afstand te doen van de troon, en de erfelijke monarchie.

Die dissertatie nog even: mij was bij binnenkomst al opgevallen, dat mijn gastheer een prachtige, diepblauwe stropdas droeg; welnu, het blijkt een zeer speciale stropdas te zijn, met ingeweven universiteitszegel, het signum, hem geschonken en tezamen met een fraaie oorkonde aan hem toegezonden door de Rector Magnificus van Leiden. Immers, 50 jaar is hij thans doctor!

KMA
De Koninklijke militaire Academie te Breda, thans Nederlandse Defensie Academie, is nou niet direct de plaats waar je een pacifistische hoogleraar zou verwachten. Maar toen de progressieve ('de rode') generaal M.H. von Meyenfeldt (voor Lafeber: 'Chiel') gouverneur was van de KMA (1976-1980), kon dat wél. Zo kwam Lafeber op de KMA, en zijn colleges waren duidelijk anders van toon en strekking dan men daar gewend was. De man die in het 'militair-industrieel complex' de grootste vijand van de mensheid en de menselijke beschaving ziet, de man die gruwt van de waanzin die oorlog heet, de man die het militaire bedrijf liefst per omgaande zou willen opheffen, juist die man wordt aangetrokken om de cadetten, de toekomstige officieren, te onderrichten. "Ik ben er een jaar of twaalf hoogleraar geweest, en dat heeft nooit tot enig probleem geleid. Het enige wat ik mijn studenten vroeg was om goed te luisteren naar wat ik te vertellen had, en om steeds hun eigen oordeel te vormen. Luister en denk erover na!"

Met Von Meyenfeldt samen was hij ook betrokken bij activiteiten die erop waren gericht om de vijandschap tussen oost en west te verminderen, en zo bij te dragen aan internationale vrede. In de organisatie 'Generaals voor de vrede' (Generale für den Frieden) werkten hoge militairen uit diverse NAVO-landen samen om aan de onzalige wapenwedloop een halt toe te roepen.

Polen
Vanuit zijn pacifistische ideaal en zijn sociale bewogenheid heeft professor Lafeber zich vanaf het begin van de jaren tachtig ook krachtig ingezet voor Polen. Daarover zou een boek te schrijven zijn, maar dit is slechts een kort artikel, dat niet meer dan enkel 'aanstippen' kan. Ik beperk me tot 'zeer verdienstelijk' (dit moet immers geen hagiografie worden).

Monarchie
Ha, hier gelukkig geen zoetsappigheid, maar pure, onversneden (verbale) strijd! De beuk erin! Laten we rustig beginnen: "Ach, alle leven is vergankelijk, en dat geldt ook voor de menschelijke instituties, zoals de monarchie bijvoorbeeld. De monarchie heeft zijn tijd gehad en moet onmiddellijk worden opgedoekt". Ik probeer nog goedmoedig wat tegengas te geven met de opmerking, dat ten onzent het koningschap toch eigenlijk enkel nog maar een symbolische functie heeft, en dat het zich qua macht ergens in de marge van de kantlijn ophoudt, maar, oei, ik zie dat geheel verkeerd: "Vergis u niet, mijnheer De Vries, mevrouw Amsberg heeft grote macht, zij het dat die niet voor iedereen zichtbaar is." Mijn gastheer komt nu op stoom en ik hang aan zijn lippen. Heremijntijd, een schier eindeloze reeks Koninklijke Ploertenstreken passeert de revue. Die het koninklijk huis trouwens allemaal uit alle macht getracht heeft te verdonkeremanen! (Wilhelmina had twee 'scheurders' in dienst die dagelijks doende waren om documenten te verscheuren die een kwaad licht wierpen op het koningschap. De SSchurk Bernhard wierp alles in het vuur van de kachel. Enfin, zo kan ik doorgaan..) Ach, u moet die website van Pro Republica maar eens bezoeken. De fiolen van zijn toorn werden niet alleen uitgestort tegen de monarchie, maar tevens tegen de leden van het Republikeins Genootschap, allemaal aristocratische patriotten, die het interessant vinden kandidaat te staan voor bewindspersoon in de eerste republikeinse regering, of van het Nieuw Republikeins Genootschap, dat louter uit heel aardige mensen bestaat.

Nee, voor de ware republikeinen, en het echte vuur, moet u bij Pro Republica (in Tilburg, bij Boerke Mutsaers, opgericht) zijn!! Daar wordt nog volop gebriescht en gefulmineerd!

Geschiedenis
Ach, lezer, ik zou hier nog vele onderwerpen met betrekking tot professor Lafeber kunnen en willen aansnijden, maar de ruimte daarvoor ontbreekt. Laat ik daarom enigszins bespiegelend eindigen met wat overwegingen over de tijd en de geschiedschrijving. Lafeber gebruikt hier gaarne de woorden die aan de filosoof Schopenhauer worden toegeschreven: 'semper idem, sed aliter' (de tijden zijn altijd hetzelfde, maar op een andere manier). De mensen leren zelden iets van het verleden. Winston Churchill formuleerde het aldus:

"There is nothing new in the story. It is as old as the sibylline books. It falls into that long, dismal catalog of the fruitlessness of experience and the confirmed unteachability of mankind. Want of foresight, unwillingness to act when action would be simple and effective, lack of clear thinking, confusion of counsel until the emergency comes, until self-preservation strikes its jarring gong - these are the features which constitute the endless repetition of history."

Intussen heeft mijn gastheer de cd weer tot klinken gebracht (we zijn immers aan het eind van ons gesprek gekomen) en we luisteren naar het koor dat een Gloria inzet:

Gloria in excelsis Deo

Et in terra pax hominibus

Wij knikken beide instemmend . . . . .





ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander