Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
Het Symbool van Eenheid
Een eenheid van drie machten

Jelger Froma

bea_troika.jpg'Dat had ik beter niet kunnen zeggen' verzuchtte de docent staatsrecht. Het rumoer in de collegezaal wilde maar niet stoppen. Wat was er aan de hand?

Het hoorcollege ging over de koningin en de docent vroeg wie van ons dacht dat Beatrix minder dan twee miljoen euro verdiende. Er gingen veel handen de lucht in, waarop de docent verklaarde: 'Het is iets meer, 4 miljoen euro,' en noemde vervolgens ook nog de uitkeringen die Willem-Alexander en Máxima ontvangen. Toen begon de collegezaal opgewonden te praten. 'Tyfus' hoorde ik de student naast me mompelen. 'Wat weet, dat deert' dacht ik bij mezelf.

De docent moest zijn discipelen nog een tijdje laten uitrazen voordat hij verder kon gaan met zijn verhaal (dat overigens niet meer ging over de kosten).

De vraag is of de koningin dit geld wel verdient. Dat ze het krijgt is evident, maar verdient ze het ook? Als je kijkt naar wat ze doet, voorzover dat mogelijk is, heeft ze het wel druk. Ze is fulltime bezig om de drie machten in haar macht te houden.

Wetgevende macht

We hebben Montesquieu verraden. Dat is de enige conclusie als je kijkt naar het Nederlandse staatsbestel.

De regering, met de koningin aan het hoofd,1 heeft namelijk ook wetgevende macht, in de vorm van algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s) en in haar hoedanigheid van medewetgever. AMvB’s zijn Koninklijke besluiten, die de wetten die door de formele wetgever zijn vastgesteld tot in detail uitwerken. In Nederland bestaat de formele wetgever uit de regering en de Staten-Generaal tezamen.

Weliswaar worden AMvB’s vaak op de ministeriële departementen voorbereid en in de ministerraad besproken, maar Beatrix denkt mee. Voordat een AMvB of wet van kracht wordt moet er namelijk ook advies gevraagd worden aan de Raad van State. En de koningin is voorzitter van de Raad van State.2 Met andere woorden: zij adviseert zichzelf.

De minister zet met het staatshoofd een handtekening onder het voorstel, net als bij voorstellen voor wetten, waardoor niet zij, maar de minister verantwoordelijk is. Niettemin behoudt Van Amsberg, als lid van de regering, ook wetgevende macht.

Uitvoerende macht

Vervolgens moet de maatregel uitgevoerd worden. En die uitvoerende macht is in handen van de regering. En de regering is in handen van mevrouw van Amsberg. Het woord minister betekent letterlijk: dienaar. Dat is ook anno 2010 onveranderd gebleken. Staatsrechtelijk gezien verschilt de minister president maar op één punt van de andere ministers: hij is voorzitter van de ministerraad. Maar de premier is slechts een primus inter pares, de eerste onder gelijken. De wettelijke regeringsleider is het staatshoofd, op dit moment is dat Beatrix. Beatrix heeft ook de grondwettelijke macht om ministers aan te stellen en te ontslaan zoals haar goeddunkt. Volgens artikel 64 van de grondwet heeft ze zelfs de macht om ‘elk der kamers’ te ontbinden. Politiek gezien zou dat zeer onverstandig zijn, maar het feit dat de grondwet haar die macht geeft is zeer kwalijk. En er is niets of niemand die daar wat aan kan doen.

Rechtsprekende macht

Stel dat je een probleem hebt met de overheid over een geschil van bestuur. Dan ga je naar de rechter. En waar kom je uiteindelijk terecht? Bij de Raad van State natuurlijk! Where else. De Raad van State kent namelijk ook een Afdeling bestuursrechtspraak.

In een zaak uit 20073 over een verzoek gebaseerd op de Wet openbaarheid van bestuur (!) stelde de NPS dat de afdeling niet bevoegd was kennis te nemen van het hoger beroep omdat de koningin onderdeel van het geschil was en tevens voorzitster van de Raad van State. De Afdeling stelde daarop het volgende:

In de omstandigheid dat de Koningin de Voorzitter is van de Raad van State ziet de Afdeling geen grond om van het hoger beroep geen kennis te nemen, nu er geen verband bestaat tussen dat Voorzitterschap en de uitoefening van de rechtsprekende taak van de Afdeling en derhalve niet valt in te zien dat bedoeld Voorzitterschap bij de NPS gegronde twijfel kan doen ontstaan aangaande de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de Afdeling.

Het woordje 'van' impliceert een verband. En het gaat hier om de rechtsprekende taak van de Afdeling die onderdeel is van de Raad van State waar van de koningin de voorzitster is. Sterker nog, als er geen verband is tussen de Afdeling bestuursrechtspraak en de Raad van State verliest zij haar rechtsprekende taak, want volgens artikel 73 van de grondwet is de rechtsprekende taak in geschillen van bestuur een taak van de Raad van State, of van een afdeling van de Raad. Het woordje van moet dus een verband impliceren. De Raad van State is als het ware de schakel die de voorzitter, de koning dus, met de Afdeling bestuursrechtspraak verbindt.

Tot slot: volkssoevereiniteit en democratie

Waar veel staten de volkssoevereiniteit hebben erkend, is dat in Nederland zeker niet het geval. In Nederland ligt de soevereiniteit bij de vorst en dus niet bij het volk. Dat is goed te zien in de rechtspraak. Terwijl in Duitsland vonnissen worden uitgesproken ‘Im Namen des deutschen Volkes,’ gebeurt dat in Nederland ‘In naam der koningin’.

Koningschap en volkssoevereiniteit hoeven niet persé gescheiden te zijn. In België bijvoorbeeld moet de koning in het parlement verantwoording afleggen en beloven dat hij de onafhankelijkheid zal handhaven. De koning van België wordt dan ook wel: de Koning der Belgen genoemd, die niet bij de gratie Gods, maar bij de gratie van het volk regeert. De kroon is van het volk. Overigens is deze verantwoording tegenover het parlement slechts een wassen neus. Het Belgische koningschap is dan ook niet wat wij nastreven, maar het geeft wel duidelijk aan, hoe de verhoudingen liggen in het Belgische koninkrijk. Overigens wordt vaak gezegd dat de enige Belg de koning is en dat het volk verder uit Vlamingen en Walen bestaat.

In Nederland is de verhouding tussen vorst en parlement anders. Heel anders. Als Beatrix het wil, hebben we vanavond geen kabinet meer. Als Beatrix het wil, wordt de Tweede Kamer vanavond nog ontbonden. Deze wettige mogelijkheden die zij tot haar beschikking heeft, druisen in tegen de fundamentele betekenis van democratie: namelijk dat het volk regeert.

Democratie betekent immers letterlijk dat het volk regeert. Dat is zo in Duitsland. Dat is feite lijk ook zo in België. Dat ‘de regering regeert en de kamer controleert’ wordt er niet getolereerd. En zeker niet dat een monarch zomaar de volksvertegenwoordiging kan ontbinden als ze daar zin in heeft. Zonder volkssoevereiniteit is democratie onmogelijk.

De eenheid van de staat waarvan de monarch een belichaming is, en die vaak geroemd wordt, is een eenheid van de drie machten. Montesquieu noemde een dergelijke monarch een tiran, een despoot. En laat ik u nog een symbool van die tirannieke eenheid geven.

Die gijzeling van de Nederlandse democratie is gesymboliseerd in het logo van de Rijksoverheid. De leeuw in het midden houdt in zijn scherpe klauw zeven pijlen stevig vast. Deze zeven pijlen zijn symbool voor de Republiek der Zeven Provinciën. Deze zeven pijlen staan voor het zelfbewustzijn van het Nederlandse volk waaruit dit land geboren is. Dáár heeft u de eenheid die het koningshuis symboliseert: volkssoevereiniteit en democratie in een wurggreep!

BEVRIJD U UIT DE KLAUW VAN DE LEEUW VAN ORANJE!


1 art. 2 Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden Terug naar tekst

2 art. 74 lid 1 Gw. Terug naar tekst

3 LJN: BA6497, Raad van State , 200608642/1 Terug naar tekst



ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander