Pro Republica  republiek republikanisme AERM logo
 
Voorpagina Archief Leo Brabanticus Media-archief Boekbesprekingen Contact Links Zoeken Colofon rss Favoriet Disclaimer    
 

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.


Translate this page

Stuur dit artikel door    print-vriendelijke-versie
  
De vos Van Amsberg en de leeuw van Oranje
Jelger Froma

Leeuw en vosDe leeuw is niet tegen vallen opgewassen en de vos kan zich niet tegen wolven beschermen. Het is daarom noodzakelijk om een vos te zijn om de vallen te herkennen en een leeuw om de wolven af te schrikken.

Aan het woord is — u raadde het misschien al — Niccolò Machiavelli. Het betreffende citaat komt uit hoofdstuk 18 van zijn meest beruchte boek Il Principe (in het Nederlands vertaald als: de vorst) en is getiteld Quomodo fides a principibus sit servanda oftewel: Hoe een prins zijn woord zou moeten houden. Het is één van de vele tips die Machiavelli meegaf aan de familie de Medici en waar de familie Van Amsberg nu haar voordeel mee doet.

Ik ben een voorstander van Machiavelli's standpunt dat macht gelegitimeerd wordt door succes. Tevens geloof ik ook dat dit van toepassing is op het koningshuis en dat dientengevolge het koningshuis haar legitimatie, of anders gezegd: haar bestaansrecht, kwijt raakt als op de één of andere manier duidelijk wordt gemaakt dat ze het toch ‘niet zo goed doet’. Reden te meer om u vandaag nog aan te melden als vrijwilliger.

Door de secularisering is de traditionele christelijke rechtvaardiging van de monarchie niet voldoende meer. Daar komt nog bij dat de positief gediscrimineerde familie impopulair is of zelfs op de rand van de afgrond bungelt zodra er ‘gedoe’ is. Voorbeelden ten overvloede, met name dank aan Bernhard, dus daar zal ik u niet mee vervelen. Beatrix is er alles aan gelegen om te laten zien dat er geen reden is om haar weg te sturen. Zij wil laten zien dat ze ‘het goed doet’ omdat zij uit ervaring weet hoe kwetsbaar het koningschap is. Ongetwijfeld heeft ze dus Il Principe stukgelezen op haar nachtkastje liggen, want regelmatig brengt ze zijn leer in de praktijk.

Machiavelli spreekt over virtu, prudenza en ingegno. Deze woorden betekenen respectievelijk bekwaamheid, omzichtigheid en inzicht. Of Beatrix bekwaam is of niet, weten we niet. Het is parlementariërs verboden om naar de gesprekken tussen de premier en de monarch te vragen. Behalve dat we het niet weten, maakt het juridisch gesproken niets uit of Beatrix bekwaam is of niet. Zij is volgens art. 42 GW toch nergens verantwoordelijk voor. Het lid van de regering dat het minste doet (lees: zou moeten doen) krijgt het dikst betaald.

Met Prudenza, omzichtigheid, bedoelt Machiavelli dat de vorst moet letten op i tempi en l’occasione. Aanpassen aan de omstandigheden — zoals secularisering — en stemmingen. Beatrix weet hoe ze zich moet aanpassen aan haar rol en het protocol dat erbij hoort. Zij weet heel goed dat ze nou eenmaal een publiek figuur is en dat er dan extra op haar gelet wordt. Dat lukt niet altijd, maar zoals Machiavelli zegt: mensen zijn zo simpel en zo bezig met hun dagelijkse noden dat hij die wil bedriegen altijd iemand zal vinden die zich laat bedriegen. Dit slaat deels ook op de vorige alinea, want haar vermeende bekwaamheid (ze doet het zo goed!) is niet te controleren.

Dubbel paspoortIngegno betekent inzicht, maar Machiavelli doelt specifiek op politiek inzicht, anders gezegd: ‘weten hoe de hazen lopen’. Van Amsberg weet dat de hazen niet goed lopen voor haar en ze heeft dan ook uitdrukkelijk geprobeerd om de formatie een bepaalde richting op te sturen met de benoeming van Lubbers, tegen de wil van gekozen volksvertegenwoordigers in. Een rechts kabinet mocht er hoe dan ook niet komen. Lubbers zei dat de koningin letterlijk had gezegd dat Rutte niet klaar was voor de functie van informateur. Mogen wij, het volk, dat even zelf bepalen? Omdat Beatrix zelf een dubbel paspoort heeft vreest ze Wilders, want die vindt dat mensen met dubbele paspoorten dubbele loyaliteiten hebben. Oordeelt u zelf.

De krampachtige pogingen om een paars plus kabinet aan te stellen hadden nog een ander doel, namelijk het bevoordelen van de hoek waar traditioneel het meeste gevaar vandaan komt. In hoofdstuk 22 laat Machiavelli een truc zien waardoor een vorst ministers aan zich kan binden. Een vorst doet er goed aan een minister te belonen, te eren en rijk te maken zodat de minister van de vorst afhankelijk wordt, of beter gezegd: bij deze in het krijt staat. De minister moet in een comfortabele positie komen waardoor hij beseft dat hij dankzij de vorst in die positie zit en dat hij zonder de vorst zijn luxe leventje kwijt raakt. Zoals Eberhard van der Laan, eerst minister en nu het baantje van burgemeester van Amsterdam toegeschoven. Of Thom de Graaf, voormalig republikein en later door de koningin tot burgemeester van Nijmegen aangesteld.

De vraag rijst of de volgende monarch, Willem-Alexander, ook begrjpt wat virtu, prudenza en ingegno is. Dat mama Van Amsberg er geen vertrouwen in heeft is wel duidelijk, want zij wilde door de opkomst van Wilders niet aftreden om invloed te houden op het politieke proces. Als de voortekenen inderdaad zo gunstig zijn dat de jetset prins niets heeft meegekregen van moeders machiavellistische politieke spelletjes zal hij zeer waarschijnlijk de laatste monarch zijn.



ProRepublica doet haar uiterste best om alle rechthebbenden van tekst- en beeldmateriaal
gebruikt op deze website te achterhalen en te vermelden. Eventuele rechthebbenden die niet
vermeld zijn kunnen zich wenden tot ProRepublica. Waar gebruik is gemaakt van materiaal
van derden hebben wij getracht te achterhalen bij wie de rechten liggen volgens de
wettelijke bepalingen. Desondanks kan het voorkomen dat het materiaal niet voor publiek
gebruik is vrijgegeven. Uiteraard zullen wij dit materiaal op verzoek zo snel mogelijk
verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.

Reageren? Momenteel is het door een technische storing niet mogelijk te reageren. Hier wordt aan gewerkt. 
Wel is het mogelijk via email te reageren. Excuses voor het ongemak.
Om te reageren klikt u HIER.
republiek republikeins koningin beatrix monarchie vs republiek rijks voorlichtingsdienst prins willem alexander